آگاه: در اندیشه رهبر شهید، اربعین پیوند عمیقی با مفاهیم مبارزه، ایثار، مقاومت و روشنگری برقرار کرده و مظهر تداوم مبارزه و روشنگری است. پیوندی که از نخستین موسم اربعین حسینی تا دوره فعلی دائما جریان داشته و در هر دوره‌ای از تاریخ، تاثیر چشمگیری در تقویت جبهه حق و تضعیف جبهه باطل داشته است. اربعین تداعی‌کننده روح مبارزه و مقاومت دینی است و هرگز از ظلم‌ستیزی و مبارزه فعال قابل تفکیک نیست.
از این رو حفظ و تداوم رویداد اربعین، همواره روحیه و توان مضاعفی به جبهه حق بخشیده و جبهه باطل را به آشفتگی و پریشانی دچار کرده است. از این منظر، اربعین صرفا به یک حرکت آیینی و نمادین محدود نمی‌شود بلکه رویدادی حقیقت‌گرا و باطل‌ستیز است و می‌تواند خالق یک جریان وسیع آگاهی‌بخش باشد که حول محور مبارزه و روشنگری علیه جبهه باطل شکل می‌گیرد.
از نگاه رهبر شهید، اصل پاسداشت آیین اربعین در تاریخ شیعه به عنوان یک مناسبت دینی، خاستگاه روشنگرانه و استکبارستیزانه داشته و صرفا به دلیل امور معنوی و آیینی در پیشینه تاریخی شیعه نهادینه و ماندگار نشده بلکه مسئله صیانت از حافظه تاریخی عاشورا در برابر فشار قدرت‌های سیاسی، نقش زیادی در حفظ و تداوم این سنت تاریخی داشته است.
ایشان انجام آیین اربعین توسط حضرت زینب سلام‌الله علیها و پیروان اهل بیت علیهم‌السلام را در راستای صیانت از نهضت عاشورا و جلوگیری از تحریف و نادیده‌انگاری این واقعه تاریخی تلقی می‌کند. رهبر شهید انقلاب حرکت حضرت زینب سلام‌الله علیها به سمت زیارت کربلا در اربعین، شهادت شهدای عاشورا را در امتداد روشنگری‌ها و افشاگری‌های دوره اسارت شام و کوفه می‌داند که در راستای حفظ روح روشنگرانه و اثرگذار عاشورا شکل گرفت.
رهبر شهید انقلاب در این خصوص می‌فرمود: حادثه عاشورای حسینی را ستمگران و ظالمان می‌خواستند نگذارند باقی بماند، زینب کبرا (سلام‌الله ‌علیها) نگذاشت. دو حرکت عمه ما - زینب کبرا (علیهاالسلام) - انجام داد: یک حرکت، حرکت اسارت بود به کوفه و شام و آن روشنگری‌ها و آن بیانات که مایه افشای حقایق شد؛ یک حرکت دیگر، آمدن به زیارت کربلا در اربعین بود؛ حالا اربعین اول یا دوم یا هرچه. این حرکت به معنای این است که نباید اجازه داد که انگیزه‌های خباثت‌آلودی که قصد دارند مقاطع عزیز و اثرگذار و مهم را از یادها ببرند، موفق بشوند؛ البته موفق هم نخواهند شد. ۱۷/۱۰/۱۳۹۳
با توجه به این سخنان رهبر شهید انقلاب، از بسط و گسترش روح روشنگرانه نهضت عاشورا می‌توان به عنوان افق تمدنی اربعین یاد کرد. حالا مسئله اینجاست که چگونه می‌توان با بهره‌گیری از ظرفیت‌های رویداد اربعین، روح مقاومت و روشنگری عاشورایی را به ملت‌های منطقه از جمله ملت عراق منتقل کرد و جریان بیداری بخش ایجاد شده در اثر تشییع رهبر شهید انقلاب را حفظ و تداوم بخشید؟ 
در این خصوص باید گفت بازنمایی حافظه تاریخی ملت‌های منطقه حول محور استعمارستیزی و سلطه‌ستیزی و پیوند این حافظه تاریخی با مفاهیم عاشورایی و حسینی، از جمله راه‌های انتقال روح مقاومت عاشورا به ملت‌های منطقه است.
ملت‌های منطقه در دوره معاصر، همیشه از ظلم و ستم قدرت‌های سلطه‌گر جهانی رنج و عذاب کشیدند و سال‌های متمادی با این مسئله درگیر بودند. که از قضا در موارد متعددی از جمله اشغال نظامی ایران و عراق توسط انگلیس در جنگ جهانی اول، منشأ شکست و ضعف ملت‌های منطقه در برابر نظام سلطه و استعمار، فقدان روحیه مبارزه و مقاومت عاشورایی در کارگزاران سیاسی و برخی نیروهای اجتماعی بود و همین تعلل و انفعال، زمینه‌ساز پیروزی دشمنان خارجی می‌شد. اگرچه پس از پیروزی انقلاب اسلامی و شکل‌گیری محور مقاومت، ملت‌های منطقه تا حد زیادی از سلطه قدرت‌های جهانی رهایی پیدا کردند اما برای نجات کامل از چنگال نظام سلطه باید راه زیادی را طی کنند.
امروز عراق با وجود اینکه در یک فرآیند سخت و دشوار مؤفق به رفع اشغال نظامی آمریکا از عراق شده اما کماکان از سلطه نفتی آمریکا رنج می‌برد و متاسفانه اکنون، آمریکا چندین برابر بیشتر از مردم عراق، از نفت این کشور منتفع می‌شود. معضل بزرگی که رفع آن مستلزم مبارزه مضاعف علیه سلطه‌جویی آمریکا در هر مقیاس و در هر عرصه‌ای است. همه اینها نشان از ضرورت ترویج روحیه مقاومت عاشورایی در ملت‌های منطقه دارد و در رویدادهای جریان‌ساز و فرصت‌آفرینی مثل رویداد اربعین و خصوصا در اربعین پیش رو که با نام و یاد رهبر شهید انقلاب پیوند خورده، این امر اساسی باید بیش از سایر اوقات، پیگیری و محقق شود.