کوفه
-
بازخوانی ناگفتههای پیچیدهترین مانور راهبردی تاریخ اسلام
هندسه آتشبس
تاریخ همواره تمایل عجیبی به جاودانهسازی هیاهوها دارد؛ غرش شمشیرها، گردوغبار میدانهای نبرد و طنین رجزهای حماسی، بسیار سادهتر و جذابتر از محاسبات پیچیده و عقلانی اتاقهای فکر ثبت میشوند. درست به همین دلیل، یکی از درخشانترین و در عین حال مظلومترین کنشهای سیاسی و راهبردی قرن نخست هجری، قرنها زیر آوار قضاوتهای سطحی، عواطف هیجانزده و روایتهای تحریفشده پنهان ماند.
-
نقش فرهنگی پیامبر اکرم (ص) و امام جعفر صادق (ع) در دین، مذهب و جامعه
از رحمت نبوی تا خرد جعفری
هشتم شهریور، هفدهم ربیعالاول، به نام میلاد حضرت محمد مصطفی (ص) و امام جعفر صادق (ع) در تاریخ ثبت شده است. همنشینی این دو مناسبت فقط تقارنی در تقویم نیست؛ نسبت میان «بنیانگذاری یک فرهنگ» و «تبیین و استمرار عالمانه آن» را یادآوری میکند. پیامبر اسلام (ص) با محور قرار دادن توحید، کرامت انسان، عدالت، رحمت، مسئولیت اخلاقی و امتسازی، افق تازهای در حیات دینی و اجتماعی گشود. نزدیک به یک قرن بعد، امام صادق (ع) در فضای فکری پرتحول سده دوم هجری، بخش بزرگی از میراث معرفتی اهل بیت(ع) را در فقه، حدیث، کلام و اخلاق گسترش داد و حلقهای علمی با دامنهای فراتر از مرزهای درونمذهبی پدید آورد.
-
رویداد حقیقتگرا و باطلستیز
مظهر تداوم مبارزه و روشنگری
حماسه اربعین در نگاه رهبر شهید انقلاب، حامل مفاهیم و آموزههایی است که زمینه رشد و گسترش روشنگری دینی را فراهم میکند.
-
اربعین، تشییع و تمدنسازی
از کربلا تا افق امت واحد
مهدی جعفری، پژوهشگر: اگر بخواهیم پیادهروی اربعین را فقط یک آیین سوگ یا یک اجتماع پرشمار بدانیم، از فهم حقیقت آن بازماندهایم. اربعین در منظومه فکری انقلاب اسلامی، امتداد همان سنت قرآنی «مقاومت در برابر طاغوت» است؛ سنتی که خداوند در آن میفرماید: «فَمَن یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی» (بقره: ۲۵۶). یعنی ایمان راستین، با نفی طاغوت آغاز میشود. از همین روست که اربعین فقط عزاداری برای گذشته نیست، بلکه تمرین رهایی از بندگی قدرتهای پوشالی است؛ همان قدرتهایی که قرآن از آنان با تعبیر «أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَی النَّارِ» (قصص: ۴۱) یاد میکند.
-
ابعادی از پیادهروی اربعین ۱۴۴۸ ه.ق
اربعین حسینی همراه با رهبر حسینی
سایت Khamenei.ir را باز کردم و وارد بخش بیانات شدم. سایتی که مرجع و بلکه ملجأ خیلی از ماها بود اما بعد از حادثه ۹ اسفند ۱۴۰۴ ه.ش دیگر قسمت بیانات آن به روزرسانی نشد چراکه صاحب بیانات، امام دوم انقلاب اسلامی، «علی زمان»، حضرت آیتالله سیدعلی حسینیخامنهای در چنین روزی در دهم رمضانالمبارک ۱۴۴۷ ه.ق، «حسینوار به شهادت رسید.»
-
بازخوانی نبرد نهروان و فشار دوگانه بر ولی فقیه
نیزههای سرگردان در غبار امروز
مرضیه کیان، خبرنگار: تاریخ هیچگاه در یک نقطه متوقف نمیشود؛ بلکه در مدارهایی تکرارشونده، آدمها و آزمونها را دوباره روبهروی هم قرار میدهد. نهم صفر، سالروز جنگ نهروان، تنها یک برگ خونی و رنگ و رو گرفته از تقویم گذشته نیست؛ آینهای است که اگر غبار قرنها را از روی آن کنار بزنیم، تصویر امروز خودمان را با وضوحی ترسناک در آن میبینیم.
-
مروری بر مقاومت غریبانه و صلح انسانساز امام حسن مجتبی (ع)
سردار سکوت؛ فاتح بیشمشیر
تاریخ همیشه پر از هیاهو، چکاچک شمشیرها و تاختوتاز اسبها نیست. گاهی بزرگترین و سرنوشتسازترین پیروزیها در دل سکوتی تلخ و صلحی غریبانه رقم میخورد. امام حسن مجتبی (ع)، سردار تنهای مدینه، تجلی عینی همین حقیقت مهجور است. مردی که در میان یارانی خسته، فریبخورده و دنیاطلب، سختترین تصمیم تاریخ را گرفت: نوشیدن جام زهرآگین صلح برای حفظ نهال نوپای اسلام و پاسداری از جان معدود شیعیان راستین. صلحی که هرگز از سر تسلیم و ضعف نبود، بلکه اوج شجاعت، دوراندیشی و یک «مقاومت تاکتیکی» برای بقای مکتب به شمار میرفت. غربت او تنها به بقیع بیسایهبان و غبارآلود ختم نمیشود؛ غربت جانسوز او در میان مدعیانی بود که بصیرت فهم استراتژیاش را نداشتند و با طعنههایشان دلش را خون کردند.
-
روایت شاعر از تشییع رهبر شهید
کربلا، تهران است و تهران، کربلا
مصطفی محدثیخراسانی، شاعر، در یادداشتی، تجربه خود از روز تشییع رهبر شهید انقلاب در تهران را روایت کرده است که در ادامه میخوانید:
-
هر شب محرم یک ستاره از آسمان کربلا
راز غلام رومی؛ چگونه یک مشورت مسیر تاریخ را تغییر داد؟
در خلوت کاخ شام، «سرجون» غلام مسیحی معاویه، پرده از رازی برمیدارد که تا پیش از این، هیچ کس جرأت افشای آن را نداشته است. او که با یک پیشنهاد، عبیداللهبن زیاد را به حکومت کوفه رساند، حالا در میان حسرت و پشیمانی، از خود میپرسد: خدمت کردم یا خیانت؟ کتاب «ماه به روایت آه»، صدای کسی را به گوش میرساند که شاید ناخواسته، سرنوشت کربلا را رقم زد.
-
بازسازی روایت تاریخی در رسانهای نوین
ماموریت حضرت مسلم (ع) از دریچه بازی رایانهای
بازیهای دیجیتال امروزه صرفا وسیلهای برای سرگرمی نیستند؛ بلکه بازیهای امروزی به یکی از مهمترین ابزارهای ساخت روایت، شکلدهی به حافظه جمعی و حتی بازتعریف مفهوم قهرمان در ذهن نسل جدید تبدیل شدهاند. در صنعت بازیهای رایانهای ایران، کمتر اثری را میتوان پیدا کرد که در عین جذابیت بازی در دل خود یک روایت داستانی و تاریخی جای داده باشد.
-
هر شب یک ستاره از آسمان کربلا
در خرابههای شام، با سر بریدهای که لبخند میزد
شام غربت، شام بیکسی. کاروان اسیران با سرهای برهنه و بدنهای زخمی، از کوفه تا شام، هر قدم، یک خنجر بر دل باقیماندگان. اینجا دیگر خبری از خیمههای نور نیست؛ خرابههای شام، آغوشی سرد برای سر بریدهای است که هنوز لبخند دارد. نه از آب که از ادب تشنهتر، نه از نیزه که از محبت زخمیتر. در میان طبقهای سرها، تنها یک سر است که از فرط مظلومیت، دل سنگشده را میشکافد؛ سر برادرم عباس؛ سر بریده ماه بنیهاشم.
-
از خیمههای کربلا تا میدانهای جنگ امروز، بانوانی بودهاند که تاریخ را نوشتهاند
زن و تداوم حماسه در گذر زمان
صبح هنوز کامل بالا نیامده بود. صدای انفجار از دور میآمد، اما زن در خانه نشسته بود. کودکان با اضطراب دورش جمع شده بودند. یکی پرسید: «مامان نمیترسی؟» لبخند زد. نه لبخندی از بیخیالی، بلکه لبخندی که میخواست جهان را در همان لحظه نگه دارد. گفت: «بنشینید، چیزی نیست... میگذرد.» در همان چند دقیقه، چیزی فراتر از یک صحنه ساده در حال وقوع بود. ترس در حال تبدیل شدن به آرامش بود. بحران، در حال تبدیل شدن به زندگی قابل ادامه دادن و این، دقیقا همان نقطهای است که در تاریخ بارها تکرار شده است؛ لحظهای که زن، به جای فروپاشیدن، ساختن را آغاز میکند.
-
هر شب یک ستاره از آسمان کربلا
آب را بر یاران حسین بستند!
روایت آب، روایت تلخی است از ظلمی که از همان ابتدا بر کاروان حسین (ع) تحمیل شد. در کتاب «ماه به روایت آه»، مرحوم ابوالفضل زرویینصرآباد، از زبان «شبتبن ربعی» فرمانده پیادگان سپاه کوفه، ماجرای بستن آب فرات بر حسین و یارانش را روایت میکند؛ روایتی از تناقضهای یک سرباز که سالها در رکاب علی جنگیده بود و حالا با فرزند او روبهرو شده است.
-
دو اجرای تازه در تئاتر شهر
«سرسرخ» در کارگاه نمایش و «خطرنج» در چارسو
«سرسرخ» عنوان تازهترین تئاتر کارگاه نمایش تئاتر شهر است که همزمان با ایام سوگواری شهادت حضرت امام حسین (ع) به کارگردانی حسین عبداللهی پیش روی مخاطبان قرار میگیرد. همچنین، نمایش «خطرنج» به نویسندگی و کارگردانی نگین ضیایی تیر ۱۴۰۵ در سالن چهارسوی مجموعه تئاتر شهر روی صحنه میرود.
-
عبور از مرزهای سوگ؛ جستوجوی حریت در کاروان ناتمام حج
عاشورا، تقابل جاودانه آزادگی با بندهای حقیر دنیاست
مرضیه کیان، خبرنگار: بوی اسپند دود شده، بوی گلاب ناب کاشان، صدای برخورد زنجیرها بر شانههای خیس از عرق و چشمهایی که در تلاقی با کتیبههای سیاه محتشم، بیامان میبارند.
-
-
دشمن منجی ما نیست
سفیدشویی با جنگ نرم؟
«ما رأیتُ إلّا جمیلاً» باید این یادداشت را با این جمله طلایی آغاز میکردم -طلایی گفتم تا خوانده شود. اگر نه بسیار بیش از اینهاست. این جمله یکی از نقاط عطف تاریخ موضوعی است که این نوشته درباره آن تقدیم میشود.