آگاه: مسعود پزشکیان در حالی به دهلینو رفت که نظم جهانی در حال گذار از تکقطبی به چندقطبی است و سفر او به خوبی جایگاه ایران در ائتلافی که هدف آن بازتعریف قواعد اقتصادی و سیاسی جهان است را ترسیم میکند. او دیروز با نخستوزیر مالزی، نخستوزیر اتیوپی، ولیعهد امارات متحده عربی و همتای هندی خود دیدار و در هجدهمین اجلاس سران بریکس؛ جلسه حاکمیت جهانی فراگیر و تقویت چندجانبهگرایی شرکت کرد. در شرایطی که غرب کاملا همسو با سیاستهای استکباری آمریکا حرکت میکند، دیدارهای دوجانبه رئیسجمهور پزشکیان با همتایانش- در حاشیه این سفر- پیامی صریح به جامعه جهانی منتقل میکند و آن اینکه، ایران دارای شبکهای گسترده از متحدان و شرکای استراتژیک است. این حضور، هزینه سیاسی انزوای ایران را برای غرب بالا برده و نشان میدهد که ایران در قلب تصمیمسازان نظم نوین جهانی جای دارد.
یکی از برجستهترین جنبههای این سفر، سخنرانی در همایش اقتصادی سران عضو بریکس بود و ایران پیشنهاداتی را روی میز اعضا قرار داد. دکتر مسعود پزشکیان که ۲۰ شهریور در این مجمع سخن میگفت با بیان اینکه برای افزایش تجارت درون بریکس، باید از همکاری پراکنده به یکپارچگی تدریجی زیرساختهای تجاری حرکت کنیم، گفت: در این زمینه، چند اقدام اهمیت ویژه دارد که عبارتند از: دیجیتالیسازی و یکپارچهسازی فرآیندهای گمرکی و تسهیل تجارت، کاهش موانع مقرراتی و اداری، توسعه بازارهای فرامرزی و تسهیل سرمایهگذاری مشترک بخش خصوصی. پیشنهاد میکنیم همکاری در استانداردسازی تقویت شود تا بریکس از بازار مبادله مواد خام، به شبکهای از زنجیرههای ارزش و تولید صنعتی مشترک تبدیل شود. وی اظهار کرد: امنیت غذایی و انرژی، دو ستون اساسی امنیت اقتصادی هستند و جمهوری اسلامی ایران، با ذخایر عظیم انرژی و موقعیت جغرافیایی ممتاز، آمادگی دارد نقش شریک راهبردی در زنجیرههای تامین انرژی، غذا و حملونقل بریکس را ایفا کند. یکی از مهمترین گامها، توسعه استفاده از ارزهای ملی در تجارت میان اعضا است. این گام باید همراه با ایجاد ابزارهای لازم برای مدیریت ریسک ارزی و تسویه متقابل باشد، زیرا نظام مالی کنونی به دلیل تمرکز بر چند ارز محدود، در برابر شوکهای سیاسی آسیبپذیر است.
رئیسجمهوری اسلامی ایران یادآور شد: برای تبدیل همکاری تجاری به سرمایهگذاری واقعی، بانک توسعه جدید باید، از طریق خطوط اعتباری ویژه، تامین مالی با ارزهای محلی و ابزارهای تضمین برای جذب سرمایه خصوصی، به موتور اصلی تامین مالی زیرساخت و انرژی کشورهای عضو تبدیل شود. پیشنهاد مشخص دیگر جمهوری اسلامی ایران، ایجاد یک شرکت بیمه اتکایی مشترک بریکس با سرمایه اولیه ۱۰ میلیارد دلار است تا ریسک پروژههای بزرگ زیرساختی و انرژی را پوشش و اعتماد بخش خصوصی را افزایش دهد.
اهمیت رویداد ارزی مستقل
همچنین تلاش برای استفاده از ارزهای ملی کشورهای عضو بریکس در مبادلات تجاری از دیگر مسائل مهم و حائز اهمیت است. در همین رابطه فداحسین مالکی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس به «آگاه» گفت: «ایران مدتهاست در حال مطالعه و بررسی استفاده از ارزهای ملی است و این پیشنهاد به اعضای بریکس و شانگهای نیز ارائه شده است. کشورهای بزرگ و تاثیرگذاری چون چین، هند و روسیه تمایل زیادی به ایجاد یک رویداد ارزی مستقل دارند تا از این طریق، سلطه دلار را کمرنگتر کنند.» وی افزود: واقعیت این است که قدرتنمایی اعضای بریکس و شانگهای در سالهای اخیر، ایالات متحده را با چالشی جدی در حوزههای اقتصادی و سیاسی روبهرو کرده است. در حالی که ایران مستقیما با این فشارها درگیر است، کشورهای چین و روسیه نیز بر اساس منافع ملی خود، به شکلی مستقیم یا غیرمستقیم در این مسیر قرار گرفتهاند که این امر، بلوک قدرتهای نوظهور را به حریف جدی برای یکجانبهگرایی آمریکا تبدیل میکند. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی تاکید کرد: کشورهای عضو بریکس هر روز با شتاب بیشتری در جهت دستیابی به استقلال اقتصادی حرکت میکنند و این در راستای مقابله با یکجانبهگرایی آمریکا صورت میگیرد و این کشور را با چالش بسیار جدی مواجه میکند.
به هرحال، هند به عنوان یکی از پیشروترین قدرتهای نوظهور، پل ارتباطی ایران با جنوب جهانی محسوب میشود. تعاملات صورت گرفته در این سفر، مسیر ایران برای نفوذ بیشتر در بازارهای آفریقایی و آسیایی را هموار کرده و به ایران اجازه میدهد تا مواضع سیاسی خود را- بهویژه در مورد مسائل منطقه و فلسطین- در تریبونی به رسمیت شناخته شده و گسترده مطرح کند.
پزشکیان شامگاه جمعه، ۲۰ شهریور ۱۴۰۵ نیز در دیدار رهبران ادیان، نخبگان و بازرگانان هند، نکات مهمی درباره سلطهگری آمریکاییها بیان کرد. او با تاکید بر موضع اصولی ایران در برابر قلدری و حمایت از مظلومان، گفت: امروز اگر ایران در مقابل آمریکا و رژیم صهیونیستی ایستاده است، هیچ چیزی نیست مگر اینکه آنها میخواهند قلدری کنند و ما در مقابل قلدری سر خم نمیکنیم. این مدعیان حقوق بشری شیطانهایی هستند که مدعیاند و ما را تروریست مینامند. ما در مقابل قلدری سر خم نخواهیم کرد، خون و حقوق مظلوم را پایمال نخواهیم کرد و همراه مظلومان هستیم. این باور و اعتقاد ماست. رئیسجمهور با اشاره به سیاستهای آمریکا علیه ملت ایران، اظهار کرد: آمریکا نمیخواهد ملتها مستقل باشند. آنها تمام تلاش خود را میکنند که ما نتوانیم به مردممان خدمت کنیم تا نیت خود را در کشور ما حاکم کنند. از زمانی که انقلاب ما پیروز شده است، توطئه و جنگ را روزبهروز در کشور ما افزایش دادهاند و به دنبال ایجاد اختلاف هستند تا به نیتهای خود برسند. همه انسانها با یکدیگر برابر هستند و حقی برابر دارند و میتوانند با عدالت و انصاف در کنار یکدیگر زندگی کنند! این چیزی است که دشمنان نمیخواهند.
تبیین دکترین خارجی ایران
اظهارات پزشکیان در دیدار با نخبگان، بازرگانان و رهبران ادیان هند، فراتر از یک بیان تکبعدی، در راستای تبیین «دکترین خارجی» دولت در مقطع کنونی تفسیر میشود. عبارت «برابر قلدری سر خم نمیکنیم»، در واقع تکرار و تاکید بر اصل عزت و استقلال در روابط بینالمللی است که در فضای بینالمللی به عنوان یک موضع راهبردی تلقی میشود.
این سخنان با هدف همسویی با رویکرد کشورهای عضو بریکس و جنوب جهانی در تقابل با هژمونی ایالات متحده بیان شد. تاکید بر «استقلال ملی»، ایران را به عنوان یک بازیگر پیشرو در جنبش «تغییر نظم جهانی» معرفی میکند. این امر موجب جلب اعتماد شرکای استراتژیک در شرق میشود، چرا که حاکی از آن است، تعاملات ایران با این کشورها، بر پایه یک اراده مستقل است و تحت تاثیر فشارهای خارجی تغییر نخواهد کرد. ضمن آنکه این ادبیات منجر به ایجاد یک «توازن استراتژیک» میان دیپلماسی اقتصادی و اقتدار ملی هم میشود. رئیسجمهور با این بیان، به مخاطبان داخلی (مردم ایران) اطمینان میدهد، تلاشهای دولت برای توسعه روابط تجاری و اقتصادی در چارچوب بریکس، به معنای عقبنشینی از مواضع اصولی ما نیست.
در مجموع، حاصل این سفر، پیروزی دیپلماسی مقتدرانه بر عملیات «انزوای اقتصادی» علیه جمهوری اسلامی ایران است. رئیسجمهور با ایستادن در کنار قدرتهای نوظهور و فریاد استقلال در برابر قلدریهای جهانی، ثابت کرد که راه پیش روی ایران، عبور از تحریمها از طریق اتحاد با کشورهای جنوب جهانی است. این سفر نشان داد، ایران در مسیر گسست از نظام تکسلطه غربی، نه تنها «تنها» نیست، بلکه به یکی از نمادهای مقاومت و استقلال در جهان تبدیل شده است که همزمان، درهای خود را به روی فرصتهای اقتصادی نوین گشوده است.
نظر شما