آگاه: مرگ سیروس ابراهیم‌زاده در ۸۹ سالگی، پایان فصلی از حضور بازیگری است که هنرش پیش از هر چیز بر پایه کتاب، صحنه تئاتر و ادبیات شکل گرفت. او هیچ‌وقت ستاره گیشه‌پسند یا چهره روی جلد مجلات پر زرق‌وبرق نبود و اصولا تلاشی هم برای قرار گرفتن در مرکز هیاهوی رسانه‌ای نمی‌کرد. با این حال، چهره آرام و لحن شمرده و خاص او برای چند نسل از مخاطبان تئاتر، تلویزیون و سینما کاملا شناخته‌شده باقی ماند. ابراهیم‌زاده از آن دست هنرمندانی بود که بازیگری را امتداد سواد ادبی و درک فرهنگی خود می‌دید؛ به همین دلیل حتی در کوتاه‌ترین نقش‌های فرعی نیز وزنی به اثر اضافه می‌کرد که نمی‌شد حضورش را نادیده گرفت.
او متولد فروردین ۱۳۱۶ در اردبیل بود و از همان ابتدای جوانی مسیری دانشگاهی و پیوسته با ادبیات را انتخاب کرد. ابراهیم‌زاده در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران در رشته زبان و ادبیات انگلیسی تحصیل کرد و سپس برای تکمیل دانش نمایشی خود عازم انگلستان شد. او در دانشگاه بیرمنگام و برخی مدارس هنرهای دراماتیک بریتانیا در حوزه تئاتر و موسیقی آموزش دید. این پیشینه آکادمیک باعث شد تا پس از بازگشت به کشور، بازیگری را فقط یک مهارت اجرایی نبیند، بلکه به درام به عنوان متنی دارای لایه‌های روانی و اجتماعی نگاه کند. تسلط او به زبان انگلیسی بعدها مسیر ترجمه متون نمایشی معاصر را نیز برایش هموار ساخت و این ارتباط با درام روز دنیا در تمام سال‌های فعالیتش حفظ شد.
شروع حرفه‌ای او با تئاتر و اجرای نمایش‌های مختلف گره خورد اما رادیو خیلی زود به یکی از بسترهای اصلی فعالیتش تبدیل شد. صدای رسا، تربیت‌شده و بیان دقیق ابراهیم‌زاده در نمایش‌های رادیویی، نام او را پیش از تصویرش در ذهن شنوندگان جا انداخت. با گسترش تلویزیون در دهه‌های پیش از انقلاب، او به عنوان بازیگر و کارگردان وارد حوزه تله‌تئاتر شد و به اجرای نمایشنامه‌های معتبر خارجی و ایرانی پرداخت. همین سال‌های فعالیت در رادیو و تله‌تئاتر، مهارت کلامی خاصی به او بخشید؛ مهارتی که در آن، سکوت‌ها و تغییرات جزئی لحن به اندازه خود کلمات بار معنایی داشتند.
یکی از وجوه متمایز ابراهیم‌زاده در سال‌های پس از انقلاب، جنس طنزی بود که جلوی دوربین ارائه می‌داد. در شرایطی که بخش زیادی از کمدی‌های تجاری به سمت حرکات فیزیکی اغراق‌شده، شلوغ‌کاری و تیپ‌سازی‌های کلیشه‌ای تمایل داشتند، او نماینده نوعی طنز خونسردانه بود. بازی او بر پایه آرامش چهره، خونسردی مفرط در ادای کلمات و ایجاد تضاد رفتاری شکل می‌گرفت. او معمولا نقش آدم‌هایی مودب، اتوکشیده و جدی را بازی می‌کرد که ناخواسته در موقعیت‌های غیرمنطقی و خنده‌دار گرفتار می‌شدند. کمدی او از همین تضاد میان وقار بیرونی شخصیت و آشفتگی درونی موقعیت حاصل می‌شد.
در سینمای پس از انقلاب، بخشی از شاخص‌ترین حضورهای او در همکاری با کارگردانانی رقم خورد که به دنبال کمدی موقعیت بودند. ابراهیم وحیدزاده یکی از این فیلم‌سازان بود که شناخت مناسبی از ظرفیت‌های بازی ابراهیم‌زاده داشت. همکاری آنها در آثاری نظیر «تحفه‌ها»، «مجسمه»، «عشق فیلم» و «معادله»، چهره‌ای از یک بازیگر مکمل دقیق و همراه را به نمایش گذاشت.
اوج تثبیت سینمایی او در سال ۱۳۷۸ با فیلم کمدی «مومیایی ۳» به کارگردانی محمدرضا هنرمند رقم خورد. ابراهیم‌زاده در این فیلم نقش دکتری طمع‌کار و عجیب را بازی کرد که در مسیر پیدا کردن مومیایی مدام با شرایط پیش‌بینی نشده روبه‌رو می‌شد. کنترل حساب‌شده روی میمیک و دیالوگ‌گویی ویژه او در این اثر مورد توجه منتقدان قرار گرفت و تندیس زرین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد را در جشن خانه سینما برای او به ارمغان آورد. علاوه بر این، در سینمای اجتماعی و درام نیز حضور او در فیلم‌هایی از سیروس الوند مانند «چهره» و «هتل کارتن»، یا بعدها فیلم «مکس» به کارگردانی سامان مقدم، نمونه‌هایی از تکیه کارگردانان بر اعتبار و هوش اجرایی او در نقش‌های مکمل بود. او همچنین در دو اثر «کمال‌الملک» (۱۳۶۲) و «ستارخان» (۱۳۵۱) ساخته علی حاتمی حضور داشت.
در قاب تلویزیون نیز دو مجموعه مشخص، جایگاه او را در خاطره جمعی ماندگار کردند. نخست، سه فصل از سریال «کاکتوس» ساخته محمدرضا هنرمند بود. ساختار «کاکتوس» بر دیالوگ، بحث‌های چندنفره دور میز و نقد طنزآمیز مسائل اجتماعی و سیاسی تکیه داشت؛ فرمتی که کاملا با تبار تئاتری و لحن شمرده ابراهیم‌زاده همخوانی داشت. سال‌ها بعد، او با بازی در نقش «دکتر فرزانه» در سریال طنز «ساختمان پزشکان» به کارگردانی سروش صحت، نشان داد که جنس کمدی جوان‌ترها را هم به‌خوبی درک می‌کند. او نقش استادی جاافتاده اما پر از رفتارهای متناقض را به شکلی روان و بدون تکلف بازی کرد و پیوند موفقی با گروه بازیگران جدید برقرار کرد.
ضلع دیگر فعالیت او که در سال‌های پایانی بیشتر به چشم آمد، نویسندگی و ترجمه بود. ابراهیم‌زاده از گذشته در مطبوعات قلم می‌زد و ستون‌های طنز و نقد منتشر می‌کرد. کتاب‌هایی مثل «یک خواهش کوچک» و نمایشنامه «رهانیدن» گوشه‌ای از تلاش‌های نوشتاری اوست. نثر او در این یادداشت‌ها شباهت زیادی به بازیگری‌اش داشت؛ ساده، دور از عبارت‌های سنگین و پیچیده، کنایه‌آمیز و در عین حال خالی از توهین یا لودگی. علاوه بر این، ترجمه چند متن نمایشی انگلیسی به دست او، گواهی بر دغدغه همیشگی‌اش برای انتقال دانش ادبی و دراماتیک بود.
اگر بخواهیم کارنامه سیروس ابراهیم‌زاده را بدون اغراق نگاه کنیم، باید گفت او هرگز بازیگری نبود که همه نگاه‌ها فقط به او دوخته شود؛ خود او نیز چنین ادعایی نداشت. هنر او در این بود که نقش‌های به ظاهر معمولی یا حاشیه‌ای را جدی می‌گرفت و به آنها هویت می‌بخشید. او سال‌های پایانی زندگی را در آرامش و به دور از فضای تولیدات جدید گذراند. با درگذشت او، هنر نمایش ایران بازیگری را از دست داد که متانت را با طنز و ادبیات را با بازیگری آمیخته بود؛ چهره‌ای که با لبخندی آرام کار کرد و خاطره‌ای محترم و پاکیزه از خود به جا گذاشت.