آگاه: چای بهدلیل داشتن بیش از ۹۹ درصد آب، نقشی موثر در تامین مایعات بدن ایفا میکند و باورهای قدیمی درباره اثرات کمآبی کافئین تا حد زیادی منسوخ شده است. این محبوبیت گسترده و ماندگار، بیدلیل نیست؛ این نوشیدنی خوشطعم و در دسترس، علاوه بر تهیه آسان، حاوی خواص دارویی، آنتیاکسیدانها و مزایای متعددی برای ارتقای سلامت عمومی انسان است. با این همه، یک پرسش همیشگی و اساسی میان مصرفکنندگان مطرح بوده است: آیا نوشیدن چای واقعا میتواند به اندازه آب در هیدراته نگه داشتن بافتهای بدن و رفع تشنگی سلولی موثر واقع شود؟ پژوهشها و دیدگاههای نوین متخصصان تغذیه در این زمینه، پاسخهای مستند و راهکارهای ارزشمندی ارائه دادهاند که در ادامه به واکاوی دقیق آنها میپردازیم.
آیا اثر آبرسانی چای با آب برابری میکند؟
ایمی شپیرو، متخصص رسمی تغذیه، تاکید میکند چای تقریبا همپای آب، فرآیند آبرسانی به بدن را انجام میدهد و این قاعده کلی تنها استثناهای اندکی دارد. به گفته شپیرو، این باور رایج و کهنه که چای کافئیندار موجب خروج آب از بدن و کمآبی بدن میشود، ریشه در تحقیقات قدیمی و ناقص دارد.
واقعیت فیزیولوژیک این است که ساختار چای بیش از ۹۹ درصد از آب تشکیل یافته است. اثر ادرارآوری ملایمی که به کافئین نسبت داده میشود، بهقدری ناچیز است که هرگز نمیتواند حجم چشمگیر مایع وارد شده به بدن را بیاثر سازد یا تعادل مایعات را مختل کند. از این رو، مگر در مواردی که فرد مقادیر بسیار زیاد و غلیظی از چایهای حاوی کافئین فوقالعاده بالا مصرف کند، چای عملکردی کاملا شبیه به آب خالص در فرآیند آبرسانی نشان میدهد. البته باید توجه داشت که میزان اثرگذاری چای در تامین آب، به سطح کافئین آن نیز بستگی دارد و نوشیدنیهای بدون کافئین یا کمکافئین قابلیت آبرسانی بالاتری دارند.
در میان گونههای مختلف، چای سیاه بالاترین مقدار کافئین طبیعی را در خود جای داده است که بهطور متوسط به ۴۰ تا ۷۰ میلیگرم در هر فنجان میرسد. چای سبز و چای سفید سطح کافئین کمتری دارند و معمولا حاوی ۲۰ تا ۴۵ میلیگرم کافئین در هر فنجان هستند. در سوی دیگر، دمنوشهای گیاهی بهطور طبیعی فاقد هرگونه کافئین هستند. بر این اساس، هرچه غلظت کافئین پایینتر باشد، عملکرد مایع در هیدراتاسیون بهتر خواهد بود، هرچند این تفاوت از نگاه بالینی بسیار ناچیز است.
آیا میتوان چای را بخشی از سهمیه آب روزانه محاسبه کرد؟
شپیرو صراحتا تایید میکند چای میتواند در جدول دریافت آب و مایعات روزانه لحاظ شود. در واقع از دیدگاه علم نوین تغذیه، میتوان تمامی مایعات سالم ورودی به بدن از جمله چای، قهوه بدون کافئین و حتی رطوبت و آب نهفته در سبزیجات و میوهها را در شمار نیاز روزانه بدن به آب گنجاند. البته در این میان یک استثنای بسیار حیاتی و پررنگ وجود دارد: چایهای صنعتی و نوشیدنیهای تجاری آماده که مقادیر فراوانی از شکر افزوده و شربتهای فرآوریشده دارند. به باور این متخصص، چنین محصولاتی بیش از آنکه یک منبع تامین مایعات باشند، نوعی دسر یا تنقلات شیرین به شمار میآیند و مصرف آنها برای حفظ تعادل قند خون باید بهشدت محدود شود.
نظر شما