آگاه: جامعه اسلامی مهندسین از تشکل‌های فعال در اردوگاه اصولگرایان ـ بخوانید اصولگرایان سنتی ـ به دبیرکلی محمدرضا باهنر است. این تشکل به تازگی نشست ماهانه خود را برگزار کرد و مواضع مهمی از سوی سخنرانان بیان شد.
باهنر در سخنانش اشاره‌ای به عناد و دشمنی آمریکا علیه ایران کرد و با بیان اینکه از روز نخست پیروزی انقلاب، دشمنی آمریکایی‌ها با انقلاب مردم ایران آغاز شد و هر اقدامی که می‌توانستند علیه ملت ایران انجام دادند، از تلاش برای کودتا تا جنگ تحمیلی و تحریم‌های اقتصادی و آشوب‌های خیابانی گرفته تا ترور دانشمندان هسته‌ای و بمباران و موشکباران ایران در دو جنگ اخیر و الان هم به صراحت دنبال تغییر رژیم در ایران هستند، گفت: اما این خواب‌ها هرگز تعبیر نخواهد شد و ایران اسلامی هر روز بالنده‌تر خواهد شد.
او در عین حال دو نکته را هم مورد توجه قرار داد. نخست آنکه نیروهای مسلح ما برای دفاع از کشور دست به ماشه هستند و به‌رغم تحریم‌های شدید و ظالمانه استکبار، هر روز توانمندی‌های اعجاب‌انگیزی در زمینه تسلیحات جدید به نمایش می‌گذارند. دوم، حفظ وحدت و انسجام مردمی بود. به اعتقاد او این ملت با همه وجود پای کار نظام، کشور و انقلاب ایستاده است و نباید کاری کرد یا حرفی زد که در صفوف به‌هم فشرده ملت رخنه‌ای ایجاد شود.
تاکید دبیرکل جام و رئیس جبهه پیروان خط امام و رهبری در این جلسه بر حفظ وحدت و اشاره به اینکه دست نیروهای مسلح روی ماشه است، پیامی دوگانه دارد. اول آنکه در لایه داخلی، هرگونه شکاف سیاسی در برابر تهدیدات خارجی، نقطه ضعف تلقی می‌شود و دوم آنکه قدرت دیپلماسی تنها زمانی اثرگذار است که پشتوانه آن، قدرت نظامی آماده‌به‌کار باشد.
مهمان نشست ماهانه مهندسین منوچهر متکی بود. او در سخنانش نکات صریحی پیرامون مذاکرات و نقش واسطه‌ها گفت، از این‌رو موضع‌گیری او به عنوان شخصیتی که سال‌ها سکان وزارت خارجه را بر عهده داشت، حاوی هشدارهایی به مسئولان و دیپلمات‌های ایرانی است.
نماینده مردم تهران در مجلس به نکته‌ای ظریف اشاره می‌کند و می‌گوید: «آمریکایی‌ها از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی دو سناریو داشتند؛ نخست براندازی و دوم تغییر رفتار جمهوری اسلامی. در خرداد ۱۴۰۴ نیز صهیونیست‌ها توانستند آمریکایی‌ها را متقاعد کنند که هزینه براندازی جمهوری اسلامی کمتر از هزینه تغییر رفتار آن است بنابراین در میانه مذاکرات ایران و آمریکا، به کشورمان حمله کردند.»
آنچه از اظهارات او می‌توان تفسیر کرد این است، دشمن هرگاه احساس کند هزینه نظامی‌اش کمتر از فشار دیپلماتیک است، به گزینه سخت روی می‌آورد. حال گزینه سخت آنها، جنگ نظامی، ترکیبی و اقتصادی و تحریم‌ها ـ به اصطلاح خودشان فلج‌کننده ـ است. اما دشمن همواره متغیر حیاتی را در محاسباتش فراموش می‌کند: «پایداری ایرانی‌ها».
شکست برنامه‌های متجاوزان در خاک ایران، مدیون دو نیروی متکامل بود؛ مردمی که با حضورشان در خیابان، نقشه‌های دشمن، نقش برآب شد و نیروهای مسلح که با اقتداری بی‌چون و چرا در میدان، مفهوم بازدارندگی را برای دشمن بازتعریف کردند. این اتحاد میان میدان و خیابان بود که باعث شد گزینه سخت دشمن، به جای آنکه راه نجات باشد، به باتلاقی برای خودشان تبدیل شود و تمام نقشه‌هایی که برای تغییر سرنوشت ایران کشیده بودند، روی کاغذ باقی بماند.
هشدار درباره تله واسطه‌ها
اما جنجالی‌ترین و مهم‌ترین بخش سخنان وزیر پیشین امور خارجه، نقد نقش واسطه‌ها در مذاکرات بود. متکی معتقد است واسطه‌ها لزوما بی‌طرف نیستند و در بسیاری از موارد، ابزاری برای مدیریت زمان توسط آمریکایی‌ها هستند. همچنین اشاره و کنایه او به پنجره‌های نجات برای آمریکایی‌ها، اشاره به این دارد که گاهی دیپلماسی به جای اینکه راه حلی برای طرفین باشد، تبدیل به پل نجات برای طرفی می‌شود که در باتلاق گیر کرده است. او هشدار می‌دهد، نباید امید به مذاکره را با سادگی در برابر تاکتیک‌های دشمن اشتباه گرفت.
نماینده مردم تهران با تعریف بنیادین، دیپلماسی را ابزار می‌داند نه هدف. این نقد جدی به رویکردی است که در آن برقراری مذاکره به خودی خود دستاورد تلقی می‌شود. از نظر متکی، اگر طرف مقابل (آمریکا) بنایی بر مذاکره واقعی ندارد و تنها به دنبال خریدن زمان برای بازسازی توان یا تغییر استراتژی است، باز نگه داشتن پنجره دیپلماسی با آمریکا خطای محاسباتی است. در همین گذار، نباید رهنمود یا بهتر است بگوییم وصیت رهبر شهیدمان را فراموش کنیم؛ ایشان ۱۹ بهمن سال ۱۴۰۳ در دیدار فرماندهان نیروی هوایی و پدافند هوایی ارتش فرموده بودند: «مذاکره با آمریکا هوشمندانه، عاقلانه و شرافتمندانه نیست و هیچ تاثیری در رفع مشکلات کشور ندارد؛ دلیل؟ تجربه!»
در مجموع، سخنان نماینده مردم تهران و وزیر اسبق امور خارجه دعوتی است از دستگاه دیپلماسی برای بازنگری در متدهای مذاکراتی و عبور از دیپلماسی امیدبخش اما توخالی به سمت دیپلماسی واقع‌بینانه. بر همین اساس دیپلماسی باید در خدمت امنیت باشد، نه اینکه امنیت کشور را در معرض ریسک «زمان خریدن دشمن» قرار دهد.
نظر شما