آگاه: ایجاد نیروی «دروازه آهنین» را نباید صرفا اقدام نظامی تحلیل کرد. این اقدام، تلاش برای ایجاد محاصره چندگانه ارزیابی می‌شود که در آن، هدف اصلی، ایجاد گلوگاه‌هایی در مسیرهای ترانزیتی و تجاری است. با محدود کردن مسیرهای زمینی، آمریکا قصد دارد هزینه تجارت را برای ایران بالا ببرد، جابه‌جایی کالا را کند و با ایجاد اختلال در جریان کالا، فشار روانی و اقتصادی را بر لایه‌های مختلف جامعه وارد کند.
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت دیروز در نشست خبری گفت: ما در حال جنگ با ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی هستیم؛ دو قدرتی که به ایران حمله کردند. در این جنگ، ملت ایران تاب‌آوری مثال‌زدنی از خود نشان دادند و دولت نیز در کنار مردم تمام تلاش خود را به کار گرفته است تا کمترین فشار به جامعه وارد شود!
وی با بیان اینکه آمریکا معیشت مردم را هدف قرار داده است، گفت: تحریم زمینی و محاصره دریایی به معنای جنگ آمریکا با زندگی مردم است، اما دولت در کنار مردم قرار دارد. دولت علاوه بر توجه به موضوعاتی مانند کالابرگ، اشتغال پایدار، حفظ اشتغال موجود و سرمایه‌گذاری در کریدورها و توسعه آنها را نیز دنبال می‌کند و موضوع معیشت مردم از اولویت‌های جدی دولت است. همان‌طور که سخنگوی دولت تاکید کرد، این اقدام معیشت مردم را هدف قرار داده. وقتی صحبت از تحریم زمینی و محاصره دریایی به میان می‌آید، ما با نوعی «جنگ با زندگی مردم» روبه‌رو هستیم. این استراتژی بر این فرض استوار است که با ایجاد تنش در بخش‌های اقتصادی و معیشتی، می‌توان ثبات اجتماعی را به چالش کشید. اما واکنش دولت، حکایت از آمادگی برای مدیریت این بحران دارد؛ تمرکز بر موضوعاتی نظیر کالابرگ، اشتغال پایدار و به‌ویژه سرمایه‌گذاری در کریدورهای جدید، نشان می‌دهد، ایران در حال تبدیل کردن این تهدید به فرصتی برای توسعه زیرساخت‌های ترانزیتی خود است.
نکته قابل تامل پیرامون رویکرد آمریکایی‌ها علیه ایران، دیدگاه کارشناسان و صاحب‌نظران است. برخی از تحلیل‌گران معتقدند محاصره ایران، بیش از آنکه توان اجرایی و عملیاتی گسترده‌ای داشته باشد، جنگ روانی است. هدف از این عملیات، ایجاد هراس از ناامنی تجاری است. آمریکا می‌خواهد با ایجاد این دیوار مصنوعی، در ذهن بازیگران اقتصادی و تجار، تصویری ایجاد کند، مبنی بر آنکه مسیرهای زمینی ایران ناامن یا غیرقابل ‌کنترل هستند.
در همین رابطه حسین آجرلو، کارشناس مسائل بین‌الملل می‌گوید: هرگونه تحریم و محاصره علیه جوامع بشری، بدون برخورداری از مجوزهای پیش‌بینی‌شده در منشور ملل متحد، از منظر حقوق بین‌الملل اقدامی متخلفانه است و با اصول و موازین حقوق بشری و حقوق بین‌المللی مغایرت دارد.
وی با اشاره به آثار اقتصادی تحریم‌ها، افزود: نمی‌توان منکر تاثیر تحریم‌ها بر اقتصاد و زندگی مردم شد و این فشارها هزینه‌هایی را به کشور تحمیل می‌کنند با این حال، باید توجه داشت که جمهوری اسلامی ایران نزدیک به پنج دهه با تحریم‌های مختلف مواجه بوده و حدود دو دهه نیز شدیدترین محدودیت‌های تحریمی را تجربه کرده است. جامعه و ساختار اقتصادی ایران در این سال‌ها نوعی تجربه زیست در شرایط تحریم به دست آورده‌اند و همین تجربه، در کنار ظرفیت‌های داخلی، امکان مدیریت بخشی از فشارها را فراهم کرده است.
کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به طرح محاصره دریایی ایران پس از جنگ اخیر گفت: این طرح با هدف تحت فشار قرار دادن ایران از مسیر تنگه هرمز و وادار کردن کشور به پذیرش خواسته‌های طرف مقابل دنبال شد. پیش‌بینی آمریکا این بود که محاصره دریایی در مدت کوتاهی اقتصاد ایران را با فلج‌شدگی کامل مواجه کند، اما با وجود آثار و فشارهای اقتصادی، کشور توانست شرایط را مدیریت کند و در حوزه کالاهای اساسی با کمبود گسترده‌ای روبه‌رو نشود.
آجرلو ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی، توانمندی‌های درون‌زای کشور و تاب‌آوری اجتماعی مردم را از عوامل موثر در مدیریت این شرایط دانست و گفت: اکنون با مطرح شدن طرحی که از آن با عنوان «دروازه آهنین» یاد می‌شود، تلاش شده است دامنه فشار از مسیرهای دریایی به مرزهای زمینی و حتی دریای خزر نیز گسترش پیدا کند. وی با تاکید بر دشواری اجرای چنین طرحی، اظهار کرد: ایران دارای مرزهای تاریخی و طولانی و همسایگان متعدد با منافع و شرایط متفاوت است. پیچیدگی جغرافیایی مرزها و گستردگی مسیرهای ارتباطی، کنترل کامل آنها را حتی برای دولت‌های مستقر نیز دشوار می‌کند؛ چه رسد به اینکه یک بازیگر خارجی بخواهد با استفاده از ابزارهای محدود، چنین محاصره‌ای را به‌طور کامل اجرا کند. کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به برخی محدودیت‌های مرزی اعمال‌شده در عراق و پاکستان گفت: «در مواردی محدودیت‌هایی در مرزهای این کشورها ایجاد شد، اما بخشی از این محدودیت‌ها بعدا تعدیل یا برطرف شد. این تجربه‌ها نشان می‌دهد که اجرای کامل محاصره زمینی با موانع جدی روبه‌روست.» اما پرسش قابل طرح این است «چرا تمرکز بر مسیرهای زمینی و به‌ویژه منطقه دریای خزر صورت گرفته است؟» پاسخ را می‌توان در سه‌ لایه یافت.
الف) این اقدام پاتکی بر کریدورهای جایگزین است. آمریکا با هدف قرار دادن مسیرهای زمینی، درصدد است مانع پویایی و شکوفایی کریدورهای نوظهوری شود که ایران در حال توسعه آنهاست ـ مانند کریدور شمال-جنوب ـ تا از خروج ایران از وابستگی به مسیرهای سنتی جلوگیری کند.
ب) این حرکت به دنبال قطع پیوند با آسیای مرکزی است. از آنجا که دریای خزر و مناطق پیرامونی آن، دروازه اصلی اتصال ایران به کشورهای آسیای مرکزی و روسیه محسوب می‌شوند، محدود کردن این مسیرها، تلاشی برای ایزوله کردن ایران از بلوک‌های اقتصادی نوظهور در شرق و جدا کردن ایران از همسایگان خود است.
پ) هدف نهایی از این عملیات، ایجاد تنگنای جغرافیایی برای ایران است. تلاشی سازمان‌یافته برای محصور کردن کشور در حصار اقتصادی کامل. با هدف قرار دادن همزمان مسیرهای زمینی و حاشیه دریای خزر، آمریکا قصد دارد ایران را در وضعیت دوگانه قرار دهد، به طوری که نه تنها در دریا، در خشکی نیز با محدودیت و انسداد در جابه‌جایی کالا روبه‌رو شود.
هر چند دشمن آمریکایی از فشارهای تحمیلی اهداف متعددی را دنبال می‌کند اما آنچه مشخص است، در این مسیر، نه با یک ساختار ضعیف، بلکه با یک جبهه دوگانه روبه‌روست. از یک سو، قدرت میدان (نیروهای مسلح) وجود دارد که هرگونه اقدام نظامی مستقیم یا تجاوز به حاکمیت را با پاسخ‌های مقتدرانه خنثی می‌کند. از سوی دیگر، قدرت خدمت (دولت) حضور دارد که با تمرکز بر اشتغال، توسعه کریدورها و حمایت از معیشت، تلاش می‌کند تا اثرات جنگ روانی و اقتصادی را خنثی کند.
این تلاش برای محاصره، در نهایت به همان بن‌بستی خواهد رسید که در تمامی معادلات پیشین تجربه شده است. آمریکا با ایجاد «دروازه آهنین» در حال ساختن دیواری است که در برابر اراده ملت و توانمندی حاکمیت، فرو خواهد ریخت. بن‌بست نهایی آمریکا، ناشی از این واقعیت است که باز هم، ایران با تکیه بر هم‌افزایی میان قدرت دفاعی و مدیریت اقتصادی، از این چالش عبور کرده و به نتایج مطلوب خود دست خواهد یافت.