آگاه: تحلیل درست مسئله ناترازی و اسراف انرژی مستلزم عبور از دو تبیین ساده‌انگارانه است: سرزنش شهروندان به‌عنوان عامل یگانه اتلاف یا نسبت ‌دادن همه مسئولیت‌ها به نهادهای حکومتی و سلب عاملیت اخلاقی از جامعه. مصرف نامتوازن در تلاقی ساختارهایی شکل می‌گیرد که هدررفت را آسان می‌کنند و کنشگرانی که در برابر آن مسئولیت دارند.
در همین راستا ذکر چند نکته حائز اهمیت است:
الف) ایران از نظر ذخایر هیدروکربنی یکی از غنی‌ترین کشورهای جهان است، اما عرضه بسیار ارزان حامل‌های انرژی آن را به «بهشت انرژی» تبدیل کرده؛ شرایطی که مصرف بی‌رویه را برانگیخته و امروز به یکی از پیچیده‌ترین بحران‌های مدیریتی کشور بدل شده است. به روایتی سالانه حدود ۱۲۰‌میلیارد دلار یارانه پنهان و آشکار انرژی توزیع می‌شود، اما این حجم عظیم نه به افزایش بهره‌وری منجر شده و نه عدالت توزیعی را محقق کرده است.
ب) قطعا عبور از این وضعیت نیازمند پذیرش مسئولیت مشترک دولت، بخش خصوصی و شهروندان است؛ اما مسئولیت مشترک به معنای مسئولیت برابر نیست. دولت به دلیل اختیار و امکان اثرگذاری بر سیاست‌های تولید، قیمت‌گذاری، سرمایه‌گذاری و توزیع، مسئولیت ساختاری و بیشتری دارد و باید پیش از مطالبه همراهی عمومی، اراده و توانایی خود را برای اصلاح نشان دهد. از سوی دیگر، جامعه نیز نمی‌تواند در برابر الگوی مصرف خود بی‌تفاوت باشد و همه مشکلات را به ناکارآمدی ساختارها نسبت دهد.
ج) مسئله شفافیت و پاسخگویی در مدیریت انرژی یکی از امور مهمی است که در مدیریت ناترازی‌های انرژی بسیار اثرگذار است. وقتی که آماری درست از میزان تولید انرژی، صادرات و مقدار مصرف شهروندان در دسترس نباشد به طور طبیعی شما در وضعیت مبهمی به سر می‌برید که نمی‌توانید به یک برنامه‌ریزی مناسب دست بزنید. مردم باید مطلع باشند که چه میزان انرژی تولید می‌شود، چه مقدار در فرآیند تولید و انتقال از دست می‌رود و سهم بخش‌های مختلف مصرف‌کننده چقدر است.
د) استفاده از ظرفیت‌های فرهنگی و رسانه‌ای بسیار جدی‌تر از قبل باید مدنظر قرار گیرد. درگیر کردن اعضای خانواده به‌خصوص جوانان و نوجوانان، استفاده از تجمعات مذهبی، مساجد و هیات‌ها، فعال کردن تشکل‌های صنفی، تولید اختصاصی سریال، فیلم سینمایی، انیمیشن و... از مواردی است که باید در مرکز توجه قرار گیرد و برای تحقق اهداف واقعی آن یک نگاه بلندمدت ۱۰ ساله داشته باشد.
ی) تقویت تاب‌آوری زیرساخت‌ها در مواجهه با شوک‌های اقلیمی؛ ایجاد استراتژی‌های مدیریت بحران و تقویت ذخایر استراتژیک انرژی، بخشی از امنیت ملی است که مستلزم نگاهی پیش‌دستانه و فراتر از مدیریت روزمره است. به هر حال باید مراقب این موضوع باشیم که برای شوک‌های احتمالی راه حل جایگزین داشته باشیم تا مبادا در اثر اولین بحران دچار اختلالات انرژی شویم.