آگاه: نخستین نکتهای که باید درست فهمیده شود، همان ترکیب «جهاد بزرگ و مقدس» است. این عبارت، اگر در فضای عمومی گفته شود، ممکن است مورد توجه همگان قرار نگیرد، اما وقتی فرمانده کل سپاه آن را با استناد به حدیث «إنّ الجهاد بابٌ من ابواب الجنّة» میآورد، معنایش این است که نبرد امروز در دستهبندی او، نه درگیری مرزی و نه حتی یک جنگ منطقهای، بلکه ستیز نهایی با استکبار جهانی است. چنین تعریفی، پیامدهای عملی دارد. در نگاه فرمانده، پیروزی فقط عقب راندن یک ناو یا انهدام یک سامانه نیست؛ پیروزی یعنی تغییر باور جهانی نسبت به اینکه آمریکا همیشه با قلدری نمیتواند برنامههایش را به پیش ببرد.
همینجاست که سخن او به میراث امام شهید گره میخورد. رهبر شهید انقلاب، پیش از شهادتشان، مکرر بر یک جمله تاکید میکردند: «نزدیک قلهایم؛ خستگی ممنوع.» سردار وحیدی همان جمله را به امروز وصل کرد؛ قلهای که به دست جهادگران فتح میشود و پس از آن، قلههای بلندتری در انتظار است.
پیچ تاریخی؛ تعبیری که بار سنگینی بر دوش میگذارد
تعبیر «پیچ تاریخی» را نباید ساده گرفت. در ادبیات راهبردی، پیچ تاریخی جایی است که مسیر یک ملت برای دههها تعیین میشود، نقطهای که در آن، هزینه تصمیم نگرفتن بیش از هزینه تصمیم گرفتن است. فرمانده کل سپاه با قرار دادن ملت ایران در این نقطه، عملا دو پیام را با هم منتقل کرد. نخست اینکه این مقطع، مقطعی گذرا و معمولی نیست و دوم اینکه در چنین نقطهای، نقش آمادگی تعیینکننده است. او حتی از تعبیر «نقشآفرینی» استفاده کرد، نه حضور. این تفاوت، تفاوت میان تماشاگر و بازیگر است. از این منظر، همایشی که مخاطبش دانشجویان بودند، تصادفی نیست. اگر این نبرد، تمدنی و شناختی است، پس سرمایه اصلیاش هم نه سختافزار، بلکه همان نسلی است که باید روایت میدان را در ذهن جامعه و جهان بسازد.
شاید ملموسترین محور سخنان او، همان جملهای باشد که گفته بود: «شاهد ناامیدی و یاس در اردوگاه دشمن هستیم.» برای این بخش از سخنان سرلشکر وحیدی باید دنبال قرینههای بیرونی رفت و قرینهها هم کم نیستند. در آمریکا، نتایج انتخابات میاندورهای، کنترل هر دو مجلس را از جمهوریخواهان گرفت. انتخاباتی که در فضای جنگ برگزار شد و به گفته تحلیلگران، یکی از پیامهایش این بود که افکار عمومی آمریکا با ادامه این جنگ همراه نیست. در سرزمینهای اشغالی هم صحنه به نفع بنیامین نتانیاهو رقم نخورد و او روزهای سخت و دشواری را میگذراند. نتایج انتخابات، نه پیروزی قطعی برای نتانیاهو رقم زد و نه مخالفان را به اکثریت رساند. بلوکی که او را حمایت میکند به ۵۳ کرسی رسید، در حالی که برای تشکیل دولت، دستکم ۶۱ کرسی لازم است. به این ترتیب، رژیمی که زمانی با دو هفته از پایان کار جمهوری اسلامی حرف میزد، امروز درگیر بحران تشکیل کابینه است. به همین جهت ناامیدی در اردوگاه دشمن، محصول محاسبه دقیق است. وقتی هزینهها بالا میرود و نتایج پایین میآید، یاس بهطور طبیعی از دل دادهها بیرون میآید.
«میخواستند ما را عوض کنند، خودشان عوض شدند»، این نکته بخش دیگری از سخنان فرمانده کل سپاه بود که قابل تامل و ارزیابی است. در ادبیات جنگ، همیشه این تصور وجود دارد که طرف ضعیفتر باید خودش را با شرایط تطبیق دهد. اما سرلشکر احمد وحیدی میگوید: «معادله برعکس شده است. هدف دشمن، تغییر جمهوری اسلامی بود، اما نتیجه این شد که خود دشمن تغییر کرد.» وی از سه بازه زمانی متفاوت حرف زد؛ ۷۲ ساعت، دو هفته و بعد جنگ طولانی. همین تغییر تقویم، خودش سند تغییر محاسبه است. طرفی که برای نبرد چندروزه برنامهریزی کرده بود، ناگهان خود را در جنگی دید که در باتلاقش گیر کرده و در آن، حجم مهمات و تعداد ناوهای هواپیمابر هم نتوانست مسئله را حل کند.
فرمانده کل سپاه گفت: «ناوهای دشمن جرات نزدیک شدن به سواحل ایران را ندارند.» بنابراین بخواهد خطایی مرتکب شود سیلیهای سنگین دریافت میکند. اینجا باید به عملیات اخیر، انهدام سامانه راداری آمریکا در پایگاه شیخعیسی بحرین با پهپادهای رزمی سپاه، در پاسخ به نقض حریم هوایی اشاره کرد. این عملیات را در کنار شکار پیدرپی پهپادهای متخاصم و هدف قرار گرفتن پایگاههای آمریکا در کویت، امارات، بحرین و اردن قرار دهیم، تصویر کامل میشود. میدان، دیگر محدود به جغرافیا نیست و دشمن در هر نقطهای که باشد، در معرض هزینه است. پس عقل سلیم حکم میکند نزدیک به سواحل ایران نشود.
یکی از جذابترین بخشهای سخنان وی، استفاده از تعبیر «نوزایی» بود با این توضیح که انقلاب به همان جوانی و شور و نشاط روز تولدش بازگشته است. در جریان جنگ، آنچه دشمن رویش حساب کرده بود، شکاف میان مردم و نظام بود، اما حضور خیابانی مردم مبعوث شده از هر نسل و سلیقه همان سرمایهای بود که محاسبه دشمن را به هم زد. پس «نوزایی» را باید در همین نسبت خواند؛ انقلابی که نسل تازهاش را در میدان جنگ ترکیبی (سخت، نرم و شناختی) پیدا کرده است.
تمامی مطالب بیان شده از سوی فرمانده کل سپاه از سوی سرویسهای موساد و سیا نکتهسنجی میشود. طبیعتا آنجایی که وی از قصاص سخن به میان آورد و اعلام کرد که «دنیا دیگر برای قاتلان و جنایتکاران جای امنی نیست»، برای آنها سنگین تمام میشود. پیش از این رهبر انقلاب در پیامی ضمن قدردانی صمیمانه از حضور دهها میلیونی مردم ایران و عراق در مراسم تشییع «آقای شهید ایران»، آورده بودند: «عهد میبندیم که انتقام خون امام شهید را از قاتلین جنایتکار و بیآبرو بگیریم.»
سخن فرمانده کل سپاه در کنار موضع رسمی نظام قرار گیرد، نتیجه «دکترین تعقیب» حاصل میشود. برهمین اساس، دامنه زمانی و جغرافیایی پاسخ ما (انتقام) باز است و طرف مقابل نمیتواند با گذشت زمان، پرونده را ببندد. برای دشمن، این یعنی زندگی در ناامنی دائمی.
اعتراف به شکست
سردار وحیدی گفت: دشمن راهی جز اعتراف به شکست ندارد و متجاوز باید تنبیه شود. این جمله، در واقع جمعبندی تمام محورهای پیشین است. زمانی که ناوها عقب مینشینند، رادارها هدفگیری میشوند، پایگاههای منطقه در تیررساند، افکار عمومی داخل آمریکا و بحران سیاسی در سرزمینهای اشغالی فشار را بالا میبرد اعتراف به شکست برای طرف مقابل انتخاب نیست، اجبار است. تنها پرسشی که میماند، شکل این اعتراف است. صریح یا پنهان، زودهنگام یا با تاخیر.
آنچه در این سخنان شنیدیم منظومه بههمپیوسته بود. در لایه اول، اراده الهی، ایمان و پیوند مردم با نظام قرار دارد. همان چیزی که امام شهید با تعبیر «نزدیک قلهایم» به آن اشاره کرده بود و امروز به واقعیت تبدیل شده است. در لایه دوم، «میدان» است. ابتکار عمل در دریا، گسترش دامنه نبرد تا آبهای آزاد و توان ضربه دقیق در عمق مواضع دشمن در میدان قابل مشاهده است. در لایه سوم باید به برنامههای دشمن متجاوز پرداخت. جایی که محاسبه هزینه و فایده به هم ریخته و یاس، جای اعتماد را گرفته است. سه لایه در کنار هم، نتیجه روشن را نمایش میدهد. ایران در این نبرد، از مرحله دفاع صرف عبور کرده و به مرحله مدیریت هزینه دشمن رسیده است. اما همین سخنان، هشدار درونی نیز دارد که نباید از چشم بیفتد. تعبیر «بخش بزرگی از نبرد را پشت سر گذاشتهایم و بخش بزرگی در پیش داریم» یعنی مسیر تمام نشده است. فتح قله، جای توقف در قله را نمیگیرد و درسی که از پیچ تاریخی بیرون میآید، ساده اما تعیینکننده است. ملتی که سرمایه اصلیاش اراده و انسجام است، اگر همان سرمایه را حفظ کند، هیچ تجهیزاتی نمیتواند او را متوقف کند و اگر همان سرمایه سست شود، هیچ تجهیزاتی هم نمیتواند نجاتش دهد. ملت ما کما فیالسابق در کنار نیروهای مسلح برای پیروزی نهایی در میدان و خیابان قرار دارند.
راهبرد ایران برای بازتعریف نظم امنیتی خود
محمدرضا رفیعی، آگاه مسائل منطقه: وقتی به کشوری مانند جمهوری اسلامی حمله میشود، این ناامنی دامن تمام کشورهای منطقه را خواهد گرفت، بنابراین کشورها یا باید در ایجاد امنیت مشارکت کنند یا اگر یک کشور ناامن شود، همه ضرر خواهند کرد. کشورهای منطقه ارتشها و نیروهای مستقل دارند و نیازی نیست کشوری از چند هزار کیلومتر آنسوتر بیاید و با ایجاد پایگاه، برای آنها امنیت برقرار کند. این خودش «ناامنسازی» است.
بهترین سیاست خروج تدریجی آمریکا از منطقه با اتکا به استقلال کشورهای منطقه و شکلگیری سازمانهای همکاری مشترک است. جمهوری اسلامی نیز باید بتواند در این سازمانها نقش خود را ایفا کند، در غیر این صورت، هرگونه ناامنی دامن همه، حتی کشورهای خارج از منطقه را خواهد گرفت. اگر ناامنی در این منطقه ایجاد شود، بسیاری از کشورهای اروپایی، آمریکا و حتی آسیای جنوب شرقی را نیز مبتلا خواهد کرد.
هر کس در این منطقه هدفی دارد؛ ایران بیشتر دنبال خروج قدرتهای خارج از منطقه است، آمریکا به دنبال حفظ و حتی گسترش نفوذ خود است و رژیم صهیونیستی هم به دنبال معماری امنیتی مورد نظر خود است، در حالی که جمهوری اسلامی با محور مقاومت، بهویژه در همسایگی این رژیم مانند حزبالله لبنان، ساختار متفاوتی ایجاد کرده است. در این شرایط منافع مختلفی به هم برخورد میکنند و این امر چالشآفرین است، اما راهحل، یافتن نقاط مشترک با کشورهای منطقه و بیرون راندن کسانی است که خارج از منطق اصلی و منافع ملی منطقه عمل میکنند؛ ضمن آنکه دست برتر تاکنون با جمهوری اسلامی بوده است، کشورهای منطقه و حتی کشورهای متخاصم باید بدانند که ایران دیگر یک «نقطه کنار» نیست، بلکه کشوری است که اگر قرار است در منطقه امنیت برقرار شود، حتما یکی از نقاط کلیدی آن جمهوری اسلامی خواهد بود. اگر این واقعیت پذیرفته شود، چالشها برطرف میشود، اما اگر با زور، اجبار و تحریم بخواهند آن را نادیده بگیرند، منطقه ناامنتر خواهد شد و دود آن به چشم همه خواهد رفت.
نکته دیگر درباره تاثیر اختلافات مرزی، ناامنیهای پیرامونی و تحولات سیاسی کشورهای همسایه بر امنیت ملی ایران اختصاص دارد. امنیت مرزها با همکاری دوجانبه تامین میشود و در اطراف جمهوری اسلامی گروههای معاند زیادی وجود دارند که از سوی برخی دولتهای منطقهای و کشورهایی مانند آمریکا و رژیم صهیونیستی پشتیبانی میشوند؛ گروههایی مانند پژاک، جیشالظلم در شرق ایران و گروههای تکفیری فعال در پاکستان. حتی در کشورهای شمال ایران نیز گروههایی وجود دارند که گاهبهگاه برای عملیات پشتیبانی استفاده میشوند، بنابراین اگر قرار است امنیت هم برای کشورهای همسایه و هم برای جمهوری اسلامی برقرار شود، این پشتیبانیها باید متوقف شود.
نظر شما