۱۷ فروردین ۱۴۰۵ - ۱۶:۳۲
کد مطلب: ۲۱٬۱۹۲

فاطیما کریمی – خبرنگار گروه جامعه: در پی حملات هوایی رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران در اوایل اسفند ۱۴۰۴تا کنون، شماری از مهم‌ترین بناها و محوطه‌های تاریخی ایران در چندین استان کشور آسیب دیده یا تخریب شده‌اند. این حملات در شهرهایی از جمله تهران، اصفهان، سنندج، کرمانشاه و خرم‌آباد آثار ثبت جهانی، بناهای ملی و بافت‌های تاریخی را هدف قرار داده و نگرانی‌ها درباره آسیب‌پذیری میراث فرهنگی در شرایط درگیری‌های نظامی افزایش پیدا کرده است. این در حالی است که عمر برخی از این اماکن تاریخی در ایران بیش از عمر و تاریخ تاسیس کشورهای متجاوز به ایران است.

رد موج تهاجم بر پیکره تاریخ ایران

آگاه: براساس گزارش‌های رسیده از وزارت میراث فرهنگی تمام اتفاقاتی که در تهران رخ داده به سبب پایتخت بودن این شهر موجب شده تا موج انفجارها به بناهای تاریخی متعدد در شهر لطمه وارد کند.
روزهای اول جنگ، با آغاز حمله هوایی آمریکا و رژیم صهیونی به محدوده میدان ارگ، 
کاخ گلستان که در فهرست میراث جهانی ثبت شده، آسیب جدی دید. بیشترین آسیب به «کاخ ابیض» از این مجموعه وارد شده و پنجره‌ها جابه‌جا یا تخریب شدند، حتی پنجره‌های داخلی هم آسیب دیده‌اند و بخش‌هایی از سقف هم سوراخ شده است. همچنین بخشی از تخت مرمر ترک برداشته و فرو ریخته است. سقف آن قسمت از کاخ ابیض که دارای قاب‌بندی بود، آسیب دید. شیشه‌های تالار اصلی موزه شکسته یا از جا درآمده است. همچنین «تالار آینه» که در نقاشی کمال‌الملک نیز دیده می‌شود و به تازگی مرمت شده بود، صدمه زیادی دیده است.
تالار برلیان نیز در بخش پنجره‌های سمت کاخ و سقف قاب‌بندی آجری دچار صدمه شده است. در «شمس‌العماره» نیز سقف ایوان آسیب‌دیده است. تقریبا تمام بخش‌هایی که قاب‌بندی تخت داشته‌اند، دچار ناپایداری شده‌اند یا بخش‌هایی از آنها فرو ریخته است یا در معرض ریزش قرار دارند. در «تالار الماس» هم تنها یک مورد ارسی آسیب دیده وجود دارد. در حمله مستقیم به نزدیکی کاخ گلستان، چند پلاک تاریخی دیگری وجود داشت که یکی از آنها منتسب به محل کار امیرکبیر بوده و به طور کامل تخریب شد.
حملات متعدد روزهای اخیر در تهران موجب شده تا بناهای دیگر نیز آسیب جدی ببینند. به خصوص حمله به محدوده خیابان جمهوری تهران منجر به اصابت ترکش‌های متعدد به ساختمان قاجاری و ثبت ملی شده موزه آبگینه تهران شد. موزه آبگینه تهران آثاری از ظروف شیشه‌ای دوران هخامنشی و ساسانی و دوره‌های تاریخی پس از اسلام را در خود جای داده است.
کارکنان موزه آبگینه تهران از حجم برخورد ترکش‌ها به ساختمان تاریخی و ثبت ملی شده موزه و صدمات متعدد به نمای ساختمان و پشت بام این بنا و جداره‌های موزه خبر دادند. در این روزها، ساختمان پژوهشکده هنر فرهنگستان هنر مورد آسیب قرار گرفت. محل اصابت در حیاط پژوهشکده، کنار حوض بوده است. بنای پژوهشکده که پیشتر محل زندگی پروفسور عدل (پدر جراحی مدرن ایران) بوده، توسط «مارکوف» در سال ۱۹۳۱ با ترکیبی از سبک معماری روسی و تزیینات ایرانی ساخته شده است.
فردای آن روز نیز، حریم مجموعه سعدآباد، سه کاخ و عمارت، خسارت سازه‌ای جدی دیده و آسیب‌هایی به دیگر بخش‌های این مجموعه وارد شد. در این حمله سه بنای «کاخ سبز»، «موزه برادران امیدوار» و «کوشک» (عمارت والی) در اثر موج انفجارها، خسارت سازه‌ای جدی دید. کاخ سبز، قدیمی‌ترین کاخ دوره پهلوی و یکی از زیباترین کاخ‌های مجموعه سعدآباد محسوب می‌شود. عمارت آجری که در مقابل کاخ سبز  و بر فراز پله‌ها دیده می‌شود نیز در اثر حمله به حریم سعدآباد، خسارت سازه‌ای جدی دید.

رد موج تهاجم بر پیکره تاریخ ایران

دودی که از پشت مسجد امام بلند شد
در فضای مجازی برخی تصاویر منتشر شده نشان از دود غلیظ در کنار این مسجد داشت اما این دودها ناشی از آتش‌سوزی‌های کوچک و انفجارهای محدود در خیابان‌های اطراف میدان بوده که به‌سرعت مهار شد هر چند موج انفجار خسارت‌هایی به کاشی‌های مسجد زد.
دانشگاه هنر اصفهان نیز در پی موج انفجار دچار مشکل شد. در ساختمان تاریخی توحیدخانه پشت عالی‌قاپو و دانشکده صنایع‌دستی در خیابان حکیم، شیشه‌ها شکسته و در برخی بخش‌ها از جمله درهای توحیدخانه تغییر شکل ایجاد شده است.
آنچه قلب دوستداران میراث فرهنگی را به درد آورد، آسیب به عمارت تاریخی چهلستون اصفهان بوده است. بخش‌هایی از تزئینات معماری این کاخ از جمله آینه‌کاری‌های نفیس دوره صفوی دچار ریزش شده ضمن اینکه احتمال حرکت سازه در قسمت ستون‌های ایوان اصلی و برهم زدن تعادل سازه‌ای ساختمان باتوجه به شواهد میدانی موجود همچون انحراف ستون‌ها، ترک‌های ایجاد شده در پای ستون‌ها و ریزش در سقف‌ها وجود دارد.
در این حمله، آسیب فیزیکی به تزیینات چوبی، نقاشی‌ها، مینیاتورها، آینه‌کاری‌ها وارد شده است. امواج موجب ایجاد تخریب‌های موضعی و گسترده در قسمت‌های کوشک میانی، همچنین تالار اصلی و اتاق چهارشنبه‌سوری شده است. ولی آسیب‌های اساسی در قسمت مقرنس‌ها، آینه‌کاری‌های تاق‌نمای اصلی دوره صفوی و جلوخان رواق اصلی که در پرونده ثبت جهانی آینه‌کاری ایران، نیز نقش موثری داشته، وارد شده است.
هندسه‌بندی، آینه‌کاری خاص این مجموعه با ترکیب هندسه و مقرنس‌های اورجینال جلوه‌گری خاص معنابخش فضا و مکان را در این معماری به بیننده القا می‌کرد، اما با آسیب و ریزش این بخش‌ها آسیب جدی در این آثار به وجود آمده است. همچنین به متعلقات چوبی، همچون گره‌چینی‌ها و درب‌های ارسی مجموعه که بر اثر امواج انفجار یا پرتابه‌ها موجب جابه‌جابی و تخریب‌های موضعی این آثار بود، آسیب وارد شده است. ساختمان‌های مجاور همچون اتاق کارشناسان، خدمات، یگان حفاظت، قهوه‌خانه مجموعه، تاسیسات و... دچار ریزش‌های موضعی در سقف شده است.
در این حمله به برخی دیگر از بناهای شاخص مجموعه دولتخانه صفوی از جمله عمارت رکیب‌خانه که امروزه به‌عنوان موزه‌ای متعلق به دوره صفوی شناخته می‌شود و نیز تالار اشرف آسیب‌هایی وارد شده است. گزارش‌ها حاکی است بخشی از درها و پنجره‌های چوبی و تزیینات وابسته به این بناها نیز بر اثر موج انفجار دچار خسارت شده‌اند.

تشدید آسیب‌ها در یک قلعه جهانی
در ادامه جنایت‌های آمریکا و اسرائیل علیه ملت ایران در استان لرستان و در حمله به عرصه و حریم قلعه تاریخی فلک‌الافلاک در شهر خرم‌آباد، شماری از بناها و فضاهای این مجموعه تاریخی دچار آسیب شد.
در این حمله هوایی، ساختمان اداره کل میراث فرهنگی لرستان، تخریب و بخش‌هایی از موزه باستان‌شناسی و موزه مردم‌شناسی مستقر در قلعه دچار خسارات جدی شد. همچنین بناهایی از جمله باشگاه افسران، ساختمان معاونت گردشگری و برخی فضاهای تاریخی پیرامونی آن در اثر موج انفجار و اصابت، دچار آسیب شده‌اند. سربازخانه شماره دو ما نیز به طور کامل منهدم شده و اثری از آن روی زمین باقی نمانده است.
قلعه فلک‌الافلاک از آثار دوره ساسانیان بود که در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. قرار است این قلعه به پرونده میراث جهانی «غارهای پارینه‌سنگی دره خرم‌آباد» الحاق شود. اما چند روز بعد، آسیب‌های جدیدی در قلعه نمایان شد که نشان می‌داد این آسیب‌ها در نگاه اول به چشم نمی‌آمده ولی بارش‌های اخیر و بررسی‌های کارشناسی‌تر مشخص کرده که این ترک‌ها و شکاف‌ها در بخش‌های مختلف بنا بیشتر از انتظار بوده و این بنای تاریخی ۱۸۰۰ ساله را دچار مشکل کرده است. بنابراین تاثیرات این موج‌ها در آینده بیشتر و بیشتر خواهد شد.
برخی از شهرها شاید آسیب کمتری دیده باشند اما میراث آنها به دلیل موج وسیع انفجارها از گزند دشمن در امان نماندند به نحوی که بخش‌هایی از آرامگاه باباطاهر شاعر مدفون در شهر همدان را دچار آسیب کرد. بر اثر موج انفجار، تعدادی از سنگ‌ها و تزیینات آرامگاه باباطاهر شکسته و آسیب جدی به بنا وارد شده است. در استان البرز هم کاخ موزه سلیمانیه و برخی از بناهای تاریخی شهر کرج در پی حملات هوایی آسیب دید. امواج ناشی از انفجار، موجب ایجاد ترک‌هایی در دیوارهای این بنای تاریخی و آسیب به شیشه‌های رنگی آن شده است.

بناهای زخمی متعدد در کردستان
بنا به گفته پویا طالب‌نیا، مدیرکل میراث فرهنگی استان کردستان بخش عمده آسیب‌ها به بناهای تاریخی ناشی از حملات مستقیم به محدوده‌های تاریخی سنندج از جمله سنه‌دژ، میدان ارگ، چهارباغ و کاخ خسروآباد است. در این حملات، اجزای بنیادین معماری شامل طاق‌ها، گنبدها و ستون‌ها، و نیز تزیینات فاخر نظیر گچبری، گره‌چینی، آینه‌کاری و صدها در و پنجره نفیس با شیشه و چوب آسیب دیده‌اند. همچنین، ارسی‌های کم‌نظیر، از جمله ارسی هفت‌دری عمارت ملأ لطف‌الله شیخ‌الاسلام و اروسی‌های کاخ‌موزه خسروآباد، دچار خسارات جدی شده‌اند.
طالب‌نیا ادامه داد: بسیاری از بناهای شاخص استان از جمله عمارت آصف، عمارت ملک‌التجار، مجموعه امامزاده پیرعمر، خانه متوصل و خانه مجتهدی نیز در این حملات آسیب دیده‌اند؛ خساراتی که در برخی موارد فراتر از تخریب کالبدی بوده و ماهیت هویتی و تاریخی آثار را هدف قرار داده و عملا غیرقابل بازگشت است.
مدیرکل میراث‌فرهنگی کردستان گفت: تخریب ارسی‌های گنبدخانه چهارصفه و دو بالاخانه ایوان کوشک سلیمان‌خان اردلان در مجموعه خانه کرد، از جمله مصادیق بارز این فاجعه است؛ آثاری که با بیش از چهار قرن قدمت، از اصیل‌ترین نمونه‌های ارسی در ایران و جهان به شمار می‌رفتند و تا پیش از این حملات، به‌صورت سالم و در حال بهره‌برداری باقی مانده بودند. چندین بنا در کرمانشاه هم از آسیب‌ها بی‌نصیب نماند مانند خانه سوری که درها و پنجره‌های چوبی آن شکسته و بخش‌هایی از سازه‌های خدماتی دچار آسیب شده‌اند. شیشه‌های بنا نیز تخریب شده است. در تکیه بیگلربیگی ارسی‌های حسینیه آسیب دیده، پشت‌بام بر اثر ترکش تخریب شده و بخشی از ناودان‌ها، درها و پنجره‌های بنا صدمه دیده‌اند. در مسجد دولتشاه هم شکسته‌شدن درها و پنجره‌ها، تخریب آجرفرش بام و آسیب جدی به شیشه‌های ساختمان مشاهده شده است.

برآورد خسارت‌ها در دست بررسی است
وزارت میراث فرهنگی آخرین وضعیت خسارات وارده به میراث‌فرهنگی و زیرساخت‌های گردشگری کشور را در پی حملات آمریکایی-صهیونی تشریح کرد.
بر اساس این بیانیه، در پی ارزیابی‌های چندسطحی کارشناسی، پایش مستمر میدانی و فرآیندهای دقیق راستی‌آزمایی داده‌ها، تعداد بناهای تاریخی آسیب‌دیده، به ۱۳۱ بنای تاریخی در سطوح جهانی، ملی و واجد ارزش افزایش یافته است؛ روندی که از ابعاد فزاینده خسارات و ضرورت مداخله و توجه فوری جامعه جهانی به صیانت از میراث مشترک بشری حکایت دارد.
توزیع جغرافیایی این خسارات نشان می‌دهد استان تهران با ۶۱ مورد، بیشترین آسیب را متحمل شده و پس از آن استان‌های اصفهان با ۲۳ مورد و کردستان با ۱۲ مورد قرار دارند. همچنین استان‌های لرستان و کرمانشاه هر کدام با چهار مورد، خوزستان با سه مورد و استان‌های فارس، بوشهر، قم، البرز و آذربایجان شرقی هر یک با دو مورد در زمره استان‌های آسیب‌دیده قرار دارند. در این میان، آذربایجان غربی، مازندران، سیستان و بلوچستان، ایلام، گیلان و همدان نیز هر کدام یک مورد خسارت را ثبت کرده‌اند. در تفکیک کارکردی این آسیب‌ها، ۱۱۱ مورد مربوط به بناهای تاریخی و موزه‌ها، ۱۱ مورد مرتبط با واحدهای واجد ارزش در استان تهران و ۹ مورد مربوط به میراث دفاع مقدس در استان خوزستان اعلام شده است. همچنین ۵۰ موزه کشور دچار آسیب شده‌اند که ۱۴ موزه در مجموعه سعدآباد و هفت موزه در مجموعه کاخ گلستان را شامل می‌شود.
این بیانیه همچنین از افزایش تعداد بافت‌های تاریخی آسیب‌دیده به هفت مورد خبر می‌دهد؛ به‌گونه‌ای که شهرهای تهران، سنندج، اصفهان، کرمانشاه، قم، خوانسار و تبریز در معرض آسیب قرار گرفته‌اند و شهر تبریز به‌عنوان کانون جدید خسارت، به این فهرست افزوده شده است.
در بخش دیگری از بیانیه، وزارت میراث‌فرهنگی با تاکید بر ایفای تعهدات ملی و بین‌المللی خود، از آغاز دیپلماسی فرهنگی فعال، هدفمند و چندسطحی از نخستین ساعات وقوع این رخدادها خبر داده و اعلام کرده است که تاکنون بیش از ۹ مکاتبه رسمی با نهادهای بین‌المللی از جمله یونسکو، ایکوم، ایکوموس، آچا (اتحادیه میراث‌فرهنگی آسیا)، مجمع تمدن‌های کهن و حوزه نوروز با هدف ثبت حقوقی تعرضات و پیگیری مسئولیت‌های بین‌المللی انجام شده است.

فعال‌سازی صندوق‌های اضطراری برای نجات میراث ‌فرهنگی را پیگیری می‌کنیم
مطالبه اقدام فوری جهانی برای صیانت از گهواره تمدن بشری
رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم ایران) با تشریح سلسله اقدامات اضطراری و دیپلماسی فعال میراثی در پی حملات آمریکایی-صهیونی، از اعلام «وضعیت قرمز» برای سایت‌های تاریخی ایران، ارسال گزارش‌های فنی مستند از خسارات وارده و مطالبه مداخله فوری نهادهای بین‌المللی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی کشور خبر داد.
منیر خلقی، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم ایران)، با تبیین ابعاد اقدامات اضطراری این نهاد در مواجهه با تهدیدات اخیر علیه میراث ‌فرهنگی کشور، از فعال‌سازی همزمان سازوکارهای حقوقی، فنی و دیپلماتیک در سطح ملی و بین‌المللی خبر داد. وی با اشاره به آغاز فوری اقدامات ایکوم ایران همزمان با وقوع حملات نظامی اخیر، اظهار داشت: در نخستین ساعات بحران، با ارسال مکاتبه‌ای اضطراری به دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو، ریاست ایکوم جهانی و شورای منطقه‌ای ایکوم در آسیا و اقیانوسیه، وضعیت قرمز برای سایت‌های میراثی ایران اعلام شد و نسبت به هرگونه عملیات نظامی در مجاورت آثار تاریخی و موزه‌ها هشدار جدی داده شد.
خلقی با تاکید بر استناد این مکاتبات به اسناد حقوقی بین‌المللی، افزود: در این نامه با اتکا به کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه و جایگاه ایران به‌عنوان یکی از کانون‌های بنیادین تمدن بشری، از نهادهای بین‌المللی خواستیم تا با بهره‌گیری از ظرفیت‌های حقوقی و دیپلماتیک خود، مانع تداوم تهدیدات علیه میراث‌فرهنگی شوند.
رئیس ایکوم ایران در ادامه با تشریح ارسال گزارش فنی خسارات وارده به مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان، تصریح کرد: در پی آسیب‌های وارده به قلب تاریخی تهران، گزارشی جامع و مستند شامل فهرست ۱۰ گانه‌ای از خسارات ساختاری و تزیینی تهیه و به مراجع بین‌المللی ارسال شد. این گزارش به‌طور مشخص به بروز شکاف‌های عمیق در سازه‌های شمس‌العماره و عمارت بادگیر، تخریب گسترده گره‌چینی‌ها تا سقف ۹۰ درصد و آسیب به تجهیزات تاریخی موزه‌ای اشاره دارد. وی مطالبه محوری این مکاتبه را ورود فعال نهادهای بین‌المللی به عرصه دیپلماسی میراثی دانست و گفت: صدور بیانیه رسمی در محکومیت این اقدامات، یادآوری مسئولیت کیفری طرف‌های درگیر در صورت نقض معاهدات حفاظتی و اعزام هیات‌های کارشناسی برای ارزیابی میدانی، از جمله مطالبات جدی ایکوم ایران بوده است.
خلقی همچنین با تبیین بسته پنج‌گانه مطالبات ایکوم ایران از ایکوم جهانی و یونسکو، اظهار داشت: محکومیت قاطع، اعمال فشار دیپلماتیک، تامین حمایت‌های مالی و فنی، اعزام تیم‌های ارزیابی سریع و ایجاد هم‌افزایی راهبردی میان نهادهای بین‌المللی، در صدر مطالبات ما قرار دارد. در این چارچوب، شناسایی اقدامات نظامی علیه میراث‌فرهنگی به‌عنوان جنایت علیه میراث مشترک بشری و فعال‌سازی صندوق‌های اضطراری برای پاک‌سازی آلاینده‌های شیمیایی نیز مورد تاکید قرار گرفته است. وی در ادامه به ارسال گزارش اثرات آلودگی‌های شیمیایی ناشی از حملات به زیرساخت‌های نفتی اشاره کرد و افزود: در این گزارش، تاثیر باران‌های اسیدی و رسوبات هیدروکربنی بر نمای موزه‌های تهران به‌صورت دقیق بررسی شده و همچنین خسارات ناشی از موج انفجار در دولتخانه صفوی، سایت میراث جهانی فلک‌الافلاک و مجموعه‌های تاریخی اصفهان به‌طور مستند و تصویری ارائه شده است.
رئیس ایکوم ایران با تاکید بر ضرورت عملیاتی‌سازی اصول «سپر آبی» به‌عنوان یکی از مهم‌ترین سازوکارهای بین‌المللی حفاظت از میراث در شرایط بحران، تصریح کرد: در مکاتبه‌ای رسمی با وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، بر نصب فوری نشان‌های سپر آبی بر موزه‌ها و ابنیه تاریخی، تشکیل کمیته تخصصی سپر آبی و اطلاع‌رسانی آثار حقوقی این اقدام تاکید شد. وی در تبیین اهمیت این اقدام افزود: بر اساس پروتکل دوم کنوانسیون ۱۹۵۴ لاهه، عدم نصب علائم حفاظتی و اعلام رسمی فهرست آثار تحت حمایت می‌تواند زمینه‌ساز تضعیف پیگیری‌های حقوقی در صورت بروز خسارت شود. از این‌رو، ایکوم ایران دستورالعمل اجرایی نصب نشان بین‌المللی سپر آبی را به تمامی مراکز فرهنگی و موزه‌ای کشور ابلاغ کرده است. خلقی این اقدام را گامی راهبردی در جهت تثبیت وضعیت حقوقی میراث‌فرهنگی ایران در نظام بین‌الملل توصیف کرد و گفت: نصب نشان سپر آبی، به‌منزله شناسایی رسمی این اماکن به‌عنوان اهداف غیرنظامی است و هرگونه تعرض به آنها می‌تواند به‌عنوان جنایت جنگی علیه میراث‌فرهنگی در مراجع بین‌المللی مورد پیگرد قرار گیرد.
رئیس ایکوم ایران در بخش پایانی سخنان خود، با تاکید بر ضرورت همبستگی جامعه موزه‌داری کشور، اظهار داشت: ایکوم ایران در این مقطع خطیر، در کنار تمامی حافظان میراث‌فرهنگی ایستاده است و صیانت از هویت تاریخی و تمدنی ایران را وظیفه‌ای مشترک و مقدس می‌داند. وی همچنین از مدیران موزه‌ها، کارشناسان و اعضای ایکوم خواست تا هرگونه گزارش از آسیب‌ها و نیازهای حفاظتی را در اسرع وقت به دبیرخانه ایکوم ایران ارسال کنند و خاطرنشان کرد: اطلاع‌رسانی دقیق و مستندسازی حرفه‌ای، کلید موفقیت در پیگیری‌های حقوقی و حفاظتی در سطح بین‌المللی خواهد بود.
خلقی در پایان، با آرزوی برقراری صلح، ثبات و امنیت پایدار برای ایران، بر ضرورت مصون‌سازی مستمر میراث کهن این سرزمین در برابر تهدیدات پیش‌رو تاکید کرد.

تشکیل زنجیره انسانی مردم برای دفاع از میراث فرهنگی
جمعی از فعالان حوزه میراث‌فرهنگی و اعضای تشکل‌های مردم‌نهاد با حضور در محوطه کاخ گلستان، با برگزاری تجمعی نمادین و تشکیل زنجیره انسانی، نسبت به تهدیدات اخیر علیه آثار تاریخی ایران واکنش نشان دادند و خواستار اقدام فوری نهادهای بین‌المللی شدند.
در این برنامه که روز شنبه ۱۵ فروردین برگزار شد، شرکت‌کنندگان با در دست داشتن پلاکاردهایی با مضمون اعتراضی، حملات صورت‌گرفته علیه بناهای تاریخی، موزه‌ها و محوطه‌های فرهنگی را محکوم کردند. آنان این اقدامات را تعرضی آشکار به هویت تاریخی ملت‌ها و خدشه‌ای به میراث مشترک بشری دانستند.
حاضران در این تجمع با ایجاد زنجیره انسانی در یکی از شاخص‌ترین مجموعه‌های ثبت جهانی ایران، تلاش کردند پیام همبستگی و مسئولیت‌پذیری اجتماعی در قبال حفاظت از میراث‌فرهنگی را به نمایش بگذارند. این حرکت نمادین، جلوه‌ای از دغدغه عمومی نسبت به صیانت از سرمایه‌های تاریخی کشور تلقی شد. در ادامه این مراسم، بیانیه‌ای رسمی نیز تنظیم و امضا شد که در آن از سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) درخواست شده است تا ضمن محکومیت این اقدامات، از ظرفیت‌های حقوقی خود برای جلوگیری از تکرار چنین تهدیداتی استفاده کند. این تجمع در شرایطی برگزار شد که نگرانی‌ها درباره امنیت آثار تاریخی افزایش یافته و فعالان این حوزه، هرگونه آسیب به این آثار را تهدیدی علیه هویت فرهنگی و تاریخی بشریت می‌دانند.

بیش از ۶۰ اثر با دوره تاریخی پهلوی و قاجار در حمله‌های هوایی به تهران آسیب دیده‌اند

رد موج تهاجم بر پیکره تاریخ ایران

سجاد عسگری، دبیر کمیته پیگیری خانه‌های تاریخی تهران به خبرنگار «آگاه» گفت: بیش از ۶۰ اثر با دوره تاریخی پهلوی و قاجار در حمله‌های هوایی به تهران آسیب دیده‌اند. خسارت برخی از این آثار جدی بوده و از آسیب بعضی دیگر به دلیل محدودیت در بررسی میدانی، هنوز اطلاعات دقیقی در دست نیست ولی با توجه به نزدیکی این آثار به محل انفجارها، احتمال ایجاد مشکل وجود دارد. وی با ارائه جدولی از میزان آسیب‌های وارد شده به هر کدام از بناهای تاریخی و آسیب‌های احتمالی، برآورد اولیه‌ای از وضعیت میراث فرهنگی مورد تجاوز قرار گرفته در جنگ به دست آورده است.
در این جدول که حدود ۶۳ مورد آسیب به بنای تاریخی را گزارش می‌دهد، آمده که بناهایی مانند ساختمان تیمورتاش که متعلق به دوره قاجار است در بخش آینه‌کاری، ارسی ضربه دیده است. ساختمان سابق ژاندارمری نیز که بنای واجد ارزش است به صورت کامل در روز چهارم مارچ تخریب شده است.
همچنین انستیتو پاستور بنای واجد ارزش دوره پهلوی و ساختمان رادیو تهران نیز در بخش درها و پنجره‌ها دچار ضربه شده‌اند. اما ساختمان سابق مجلس شورای اسلامی که مورد هجوم دشمن قرار گرفته نه تنها فضاهای داخلی آن دچار آسیب شد بلکه سقف آن نیز به صورت کامل تخریب شده است. سردر ساختمان منسوب به دفتر امیرکبیر یا همان کلانتری بازار تهران هم به صورت کامل در اول مارچ تخریب شد.
ساختمان دانشگاه جنگ هم ۷۰ درصد خرابی داشته است. اما ساختمان برق میدان شهدا به صورت کامل تخریب شد و به درها و پنجره‌های موزه صنعت برق و موزه تاریخ کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان که هر دو متعلق به زمان پهلوی بوده‌اند، آسیب وارد شده است. اما این اتفاقات تنها در تهران نبود که موجب شد تا تجاوز به بناهای تاریخی انجام شود، بلکه در شهرهایی مانند اصفهان نیز هر روز با افزایش تعداد حملات، میزان آسیب‌ها به بناهای قدیمی نیز بیشتر می‌شود. دوستداران میراث فرهنگی خبر دادند که در اثر لرزش ناشی از پرتابه‌های دشمن آمریکایی و صهیونی به اصفهان، تعدادی از کاشی‌های مسجد امام در میدان تاریخی نقش جهان اصفهان فروریخت.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.