آگاه: در آخرین روزهای فروردین سال ۱۴۰۴، سکان هدایت دفتر موسیقی وزارت فرهنگ به دست بابک رضایی سپرده شد. او که با حکم سیدعباس صالحی منصوب شده بود، در دهم اردیبهشت با انتشار سندی تحت عنوان «پیماننامه»، اولویتهای راهبردی خود را برای اهالی هنر تبیین کرد. رضایی در خرداد نیز گزارشی از نخستین ماه فعالیت خود ارائه داد. در همین راستا، نشست «روایت تجربه» با هدف بهرهگیری از دانش مدیران ادوار گذشته برگزار شد تا مسیر پیش روی موسیقی با نگاهی به گذشته ترسیم شود.
در حوزه نظارت و سازماندهی، دفتر موسیقی در ۱۸ خرداد از تدوین شیوهنامهای برای تعدیل قیمت بلیت کنسرتها خبر داد تا از حقوق مخاطبان صیانت کند. همچنین در مرداد، بر ایمنسازی سالنها و ممنوعیت افزایش بیرویه قیمتها تاکید شد. آمارهای رسمی نشان میدهد که از اردیبهشت تا پایان مهر، مجوز برگزاری یک هزار و ۷۲ کنسرت صادر شده است. گزارشهای آبان نیز حاکی از جهش دو برابری استقبال مخاطبان و رشد ۷۷ درصدی مجوزهای اجرای صحنهای نسبت به دو سال اخیر بود؛ هرچند منتقدان معتقدند شفافیت کافی در ارائه آمارهای دقیق و تعامل با رسانهها در این دوره وجود نداشت.
در بخش انجمن موسیقی ایران نیز تغییراتی رخ داد و چهرههایی چون داود گنجهای، احمد صدری، علی ثابتنیا و سحر فروزان به عضویت هیات امنا درآمدند و اسحاق شکری به عنوان مدیرعامل جدید معرفی شد. این انجمن در مرداد به برخی ابهامات رسانهای درباره نحوه هزینهکرد درآمدهای خود پاسخ داد.
نشان هنری انقلاب بر سینه آهنگساز «سیدالامه»
آیین پایانی هفته هنر انقلاب اسلامی در تالار اندیشه، صحنه تجلیل از هنرمندانی بود که هنر خود را با آرمانهای اجتماعی پیوند زدهاند. در این مراسم، کارن همایونفر برای خلق آلبوم بیکلام «سیدالامه» که در رثای شهید سیدحسن نصرالله ساخته شده بود، به عنوان چهره سال هنر انقلاب ۱۴۰۳ برگزیده شد. این اثر با ترکیبی از ملودیهای حماسی و سوگوارانه، جایگاه ویژهای در میان مخاطبان یافت. همایونفر همچنین در اسفند و در بحبوحه جنگ رمضان، سه قطعه مارش نظامی تولید کرد که توسط حوزه هنری در دسترس عموم قرار گرفت.
گامی نو برای آیندهسازان
اردیبهشت ۱۴۰۴ شاهد تولد نخستین نمایشگاه موسیقی کودک و نوجوان در کانون پرورش فکری بود. این رویداد که به همت گروه «ترنج» برگزار شد، میزبان ۴۰ مجموعه فعال از سازندگان ساز تا ناشران تخصصی بود. برگزاری پنلهای علمی و کنسرتهای ویژه کودکان، این نمایشگاه را به بستری برای شناسایی استعدادهای نسل جدید تبدیل کرد.
نواهای بومی در ایستگاه هفدهم؛ از هرمزگان تا کردستان
جشنواره موسیقی نواحی ایران در دوره هفدهم با تمرکز بر «ایران فرهنگی»، قرار بود از پنجم تا هشتم اردیبهشت در هرمزگان برگزار شود. اگرچه برنامههای جنبی مثل «رمضانخوانی» با استقبال روبهرو شد اما وقوع حادثه تلخ در بندر شهید رجایی باعث شد جشنواره نیمهکاره بماند و روز دوم آن به اجرای مویههای مذهبی و قومی اختصاص یابد. با وجود آنکه دوره هجدهم به دلیل جابهجاییهای زمانی میسر نشد اما رویدادهای مستقل دیگری نظیر «هزار دف» پالنگان، جشنواره «بیت و حیران» سردشت و فستیوال «کهنآواهای تنبور» چراغ موسیقی مقامی را در سراسر کشور روشن نگه داشتند.
طنین مقاومت در خیابانها پس از جنگ ۱۲ روزه
جنگ ۱۲ روزه در خرداد، فعالیتهای هنری را برای مدتی به کما برد. با این حال، دفتر موسیقی با انتشار فراخوانی برای حمایت از آثار ملی- میهنی گام برداشت. پس از پایان درگیریها، پویش «به نام ایران» با اجرای کنسرتهای رایگان در میادین اصلی تهران مانند میدان آزادی و هفتتیر توسط هنرمندانی چون علی قمصری و گروههای موسیقی شناخته شده، روح تازهای به شهر بخشید. همچنین ویژه برنامه «خیمه هنر» در دهه اول محرم، میزبان سوگوارههای موسیقایی در پهنه رودکی بود.
واکاوی منشور قانونی و گفتمان هنر در سطوح عالی
در سال ۱۴۰۴، «سند ملی موسیقی» بار دیگر به میز مذاکره بازگشت. در نشستهای مشترک میان معاونت هنری و شورای عالی انقلاب فرهنگی، ضرورت بازنگری در این سند با حضور حمیدرضا نوربخش به عنوان سخنگو مطرح شد. همچنین، دیدار خبرساز همایون شجریان با حجتالاسلام خسروپناه در خرداد، مجالی برای گفتوگو پیرامون فلسفه هنر و جایگاه موسیقی در تمدن اسلامی فراهم کرد؛ دیداری که شجریان آن را تلاشی برای افروختن چراغی در مسیر شکوفایی هنر توصیف کرد.
جشنواره جوان برای نسل فردا
هجدهمین جشنواره ملی موسیقی جوان با مشارکت گسترده ۱۶۴۰ هنرمند در بخشهای دستگاهی، نواحی و کلاسیک برگزار شد. تالار رودکی در شهریور میزبان فینالیستهایی بود که در حضور داوران سرشناس به رقابت پرداختند. این جشنواره نشان داد که با وجود چالشها، بدنه جوان موسیقی ایران همچنان با انگیزه به مسیر خود ادامه میدهد.
فصل تازهای از اجراهای ارکسترال در ایران
ارکستر ملی ایران سال ۱۴۰۴ را با ادای احترام به بزرگان آغاز کرد. از اجرای آثار محمد سریر و همایون خرم تا کنسرتهای «رستمزاد» و «آن لحظهها» با صدای عبدالحسین مختاباد. این ارکستر همچنین در کنگرههای شهدای گیلان و سمنان به روی صحنه رفت. از سوی دیگر، ارکستر سمفونیک تهران با اجرای «سمفونی فلکالافلاک» در لرستان و اوراتوریوی «نامیرا» فعال بود، هرچند برخی اجراهای دی آن به دلیل ناآرامیها لغو شد. همچنین ارکستر سمفونی جوانان در موزه هنرهای معاصر رونمایی شد تا پیوند میان نسلها مستحکمتر شود.
تحول در بنیاد رودکی و تولد ارکستر سازهای ایرانی
تیر سال گذشته، شورای هنری ارکسترهای بنیاد رودکی با چهرههای جدیدی چون حسن ریاحی و نادر مشایخی بازسازی شد. یکی از دستاوردهای مهم این بنیاد، تشکیل «ارکستر سازهای موسیقی ایرانی» بود که نخستین اجرای خود را در آذر به یاد فرامرز پایور روی صحنه برد. این اقدام در پاسخ به مطالبات دیرین اهالی موسیقی سنتی صورت گرفت.
بزرگداشتها و پاسداشت هویت موسیقایی
نامگذاری خیابانی به نام فریدون شهبازیان در منطقه ۱۱ تهران و بازآفرینی تیتراژ فیلم «پاییزان»، از اقدامات نمادین برای تجلیل از این هنرمند فقید بود. همچنین شبهای بخارا به نکوداشت اساتیدی چون حسین علیزاده و علیاکبر شکارچی اختصاص یافت تا پیوند میان مخاطب و مفاخر معاصر حفظ شود.
دیپلماسی نغمهها و درخشش در فراسوی مرزها
سال ۱۴۰۴، سال طلایی حضور بینالمللی بود. همکاری سامی یوسف و همایون شجریان در قطعه «زنده»، کنسرتهای علیرضا قربانی در یونسکو و اجراهای مشترک کیوان ساکت با نوازندگان ژاپنی، تنها بخشی از این تحرکات بود. هنرمندان ایرانی در روسیه، ویتنام، ترکیه و فرانسه به هنرنمایی پرداختند. از نامزدی مهران متین در گرمی ۲۰۲۶ تا مدالهای طلای گروههای شیرازی در اسپانیا، همگی نشاندهنده پویایی موسیقی ایران در تراز جهانی است.
«ایرانم»؛ تورکنسرتی که مرزها را درنوردید
علیرضا قربانی با پروژه «ایرانم» توانست رکورد خیرهکنندهای از حضور مخاطبان را در مجموعه آزادی به ثبت برساند. این تور که به دلیل جنگ ۱۲ روزه متوقف شده بود، در نیمه دوم سال با قدرت بیشتری ادامه یافت و علاوه بر شهرهای مختلف ایران، در کانادا، ترکیه و امارات نیز با استقبال گسترده مواجه شد.
تغییرات در معاونت هنری و چالشهای جشنواره فجر
جابهجایی نادره رضایی و انتصاب مهدی شفیعی به عنوان معاون امور هنری، از تحولات مهم مدیریتی دی بود. چهلویکمین جشنواره موسیقی فجر نیز که تحت تاثیر ناآرامیهای دی با تغییر زمان روبهرو شده بود، در نهایت در بهمن برگزار شد. با وجود غیبت برخی چهرههای شاخص، وزیر فرهنگ بر تداوم این رویداد به عنوان یک میراث ملی تاکید کرد. در این دوره، از پیشکسوتانی چون شمسی بهروز بانوی خواننده پیشکسوت بلوچ معروف به شمشوک، عاشور گلدیبرزین (گرکزی) خواننده و نوازنده پیشکسوت دوتار موسیقی ترکمن از استان گلستان، شفیع خالدیکیمنهای هنرمند پیشکسوت موسیقی کردستان و بهمن اسکینی خواننده پیشکسوت لرستان تجلیل و از اولین خواننده هوش مصنوعی با نام «آوین» رونمایی شد.
واکنشهای مدنی و بازگشتهای خبرساز
ناآرامیهای دی باعث شد بسیاری از هنرمندان برای همدردی با خانواده جانباختگان، فعالیتهای خود را داوطلبانه لغو کنند. در همین حال، خانه موسیقی نیز با انتخاب هیاتمدیره جدید به ریاست داریوش پیرنیاکان و آغاز به کار کانون موسیقی نواحی، وارد فاز جدیدی از فعالیتهای صنفی شد. همچنین، حامد زمانی پس از هشت سال دوری، با قطعاتی درباره امام رضا (ع) و همبستگی با فلسطین به عرصه تولید بازگشت!
طنین مقاومت در برابر «جنگ رمضان»
پایان سال ۱۴۰۴ با حملات نیروهای بیگانه و آغاز «جنگ رمضان» همراه بود. هنرمندانی چون محسن چاوشی، رضا صادقی و محمد معتمدی با انتشار آثاری، انزجار خود را از این حملات ابراز داشته و بر وحدت ملی تاکید کردند. نهادهای فرهنگی نیز با فراخوانهایی همچون «هنر برای ایران»، تلاش کردند تا موسیقی را به ابزاری برای تقویت روحیه جمعی در روزهای سخت تبدیل کنند.
نظر شما