آگاه: مرور سخنان ایشان در دو دهه گذشته نشان میدهد که «مصرف کالای ایرانی» نه یک توصیه مقطعی، بلکه راهبردی مستمر برای کاهش وابستگی، رونق تولید و ایجاد فرصتهای شغلی بود.
حضرت آیتالله خامنهای در بیشتر مواقع شعار سال را بر پایه تولید ملی اعلام میکردند. این نگاه در سال ۱۳۹۷ با نامگذاری سال به عنوان «حمایت از کالای ایرانی» جلوه ویژهای یافت، اما ریشه آن به سالها قبل بازمیگردد زمانی که رهبر انقلاب بارها نسبت به پیامدهای واردات بیرویه، فرهنگ مصرف کالاهای خارجی و بیتوجهی به توان تولیدکنندگان داخلی هشدار داده بودند.
ایشان در پیام نوروزی سال ۱۳۹۷ تاکید کردند که واردات کالاهایی که امکان تولید آنها در داخل کشور وجود دارد، اقدامی نادرست است. ایشان فرمودند: «واردات کالاهایی که در داخل بهقدر کافی تولید میشود، باید بهصورت یک حرام شرعی و قانونی شناخته بشود.» این سخن، بیانگر آن است که از منظر ایشان، حمایت از تولید داخلی تنها یک انتخاب اقتصادی نیست، بلکه مسئولیتی اجتماعی و ملی نیز محسوب میشود.
رهبر انقلاب بارها تاکید کردهاند که هر کالای ایرانی که خریداری میشود، در حقیقت از اشتغال یک کارگر، سرمایه یک تولیدکننده و آینده اقتصادی کشور حمایت میکند. ایشان در نخستین روز سال ۱۳۹۱ تصریح کردند: «شما وقتی کالای داخلی را مصرف میکنید، به کارگر ایرانی دارید کمک میکنید، اشتغال ایجاد میکنید، به سرمایه ایرانی هم دارید کمک میکنید.» از نگاه ایشان، انتخاب مصرفکنندگان میتواند سرنوشت کارخانهها، کارگاهها و هزاران فرصت شغلی را رقم بزند.
در همین چارچوب، رهبر انقلاب از فرهنگی که استفاده از برندهای خارجی را نشانه برتری میداند، به شدت انتقاد کردهاند. ایشان در سال ۱۳۹۳ با اشاره به رواج گرایش به مارکهای خارجی فرمودند: «آن چیزهایی که مشابه داخلی دارد، متعصبانه و با تعصب تمام، ملت ایران، خارجی آن را مصرف نکنند.» به باور ایشان، این انتخاب تنها یک رفتار شخصی نیست، بلکه تصمیمی است که بر اقتصاد ملی اثر مستقیم میگذارد.
البته این حمایت به معنای نادیده گرفتن کیفیت تولیدات داخلی نیست. رهبر انقلاب در دیدار فعالان اقتصادی در سال ۱۳۸۹ تاکید کردند که حمایت از کالای ایرانی باید همزمان با ارتقای کیفیت محصولات باشد و تصریح کردند که افزایش کیفیت، شرط جلب اعتماد مردم است. بنابراین، مسئولیت حمایت از تولید تنها بر عهده مردم نیست؛ بلکه تولیدکنندگان نیز باید با ارتقای کیفیت، اعتماد مصرفکنندگان را جلب کنند. از سوی دیگر، ایشان همواره دولت را نیز در این زمینه دارای مسئولیت دانستهاند. تاکید بر مدیریت واردات، جلوگیری از ورود کالاهای دارای مشابه داخلی، مقابله با قاچاق و الزام دستگاههای اجرایی به استفاده از تولیدات داخلی، از جمله محورهایی بود که بارها در سخنان ایشان تکرار شد. رهبر انقلاب حتی قاچاق کالا را «سم تولید داخلی» توصیف کرد و هشدار دادند که واردات بیرویه میتواند فرصتهای شغلی را از بین ببرد و سرمایههای ملی را تضعیف کند.
اما شاید آنچه این دیدگاه را بیش از پیش متمایز میکند، تلاش برای تبدیل آن به یک رفتار عملی باشد. نمونهای از این رویکرد را میتوان در ماجرای زیلوهای آبی حسینیه امام خمینی (ره) مشاهده کرد زیراندازهایی که سالها در دیدارهای عمومی رهبر انقلاب، مسئولان، دانشجویان، کارگران، خانوادههای شهدا و مهمانان خارجی در قاب تلویزیون دیده میشدند. در نگاه نخست، بسیاری تصور میکردند استفاده از زیلو تنها نمادی از سادهزیستی است؛ اما بعدها روایتهایی از فعالان حوزه صنایع دستی و پژوهشگران منتشر شد که نشان میداد این انتخاب، هدفی فراتر از پرهیز از تجمل داشته است.
طرح رهبری برای زیلو
بر اساس روایت عباس موزون، برنامهساز و پژوهشگر، ماجرا به سفر رهبر انقلاب به استان یزد و دیدار با یکی از استادان زیلوبافی میبد باز میگردد. در آن دیدار، دغدغه حمایت از هنر زیلوبافی مطرح شد؛ هنری که به دلیل کاهش تقاضا و گسترش فرش ماشینی و موکت، در معرض فراموشی قرار گرفته بود.
بر پایه این روایت، پس از آن دیدار سفارش گستردهای برای تولید زیلوهای دستباف میبد صادر شد تا کف حسینیه امام خمینی (ره) و بخشهایی از محل زندگی رهبر انقلاب با این محصول ایرانی پوشانده شود. گفته میشود حدود چهار هزار متر زیلو توسط تعاونی زیلوبافان میبد بافته شد؛ محصولی که بعدها نقش آن با عنوان «طرح رهبری» در میان زیلوبافان شناخته شد. عباس موزون همچنین روایت کرده است که در مقاطعی برخی افراد فرشهای نفیس و ارزشمند را برای استفاده در حسینیه اهدا کرده بودند، اما رهبر انقلاب تاکید داشتند که این فرشها به حسینیهها، مساجد و تکایا اهدا شود و همان زیلوهای دستباف ایرانی در حسینیه باقی بماند. به گفته او، فلسفه این انتخاب تنها سادهزیستی نبود بلکه حمایت از صنایع دستی، حفظ اشتغال زیلوبافان و جلوگیری از فراموش شدن این هنر اصیل ایرانی نیز در آن نقش داشت.
زیلوبافی یکی از کهنترین هنرهای سنتی ایران است که سابقه آن به چندین قرن میرسد و شهر میبد یزد مهمترین مرکز تولید آن به شمار میآید. این هنر طی دهههای گذشته به دلیل تغییر الگوی مصرف، کاهش بازار و ورود محصولات صنعتی با مشکلات جدی روبهرو شد. در چنین شرایطی، دیده شدن زیلو در مهمترین محل برگزاری دیدارهای رسمی کشور، به معرفی دوباره این هنر در سطح ملی کمک کرد و بسیاری از فعالان این حوزه معتقدند همین توجه، در شناخته شدن دوباره زیلو و رونق نسبی آن نقش موثری داشته است.
این اقدام را میتوان مصداقی از همان دیدگاهی دانست که رهبر انقلاب در سالهای مختلف درباره حمایت از کالای ایرانی مطرح کردهاند؛ اینکه حمایت از تولید، تنها با سخنرانی محقق نمیشود، بلکه باید در رفتار، انتخاب و الگوی مصرف نیز نمود پیدا کند. مرور بیانات رهبر انقلاب نشان میدهد که ایشان از همان سال ۱۳۸۴ نسبت به فرهنگ نادرست ترجیح کالای خارجی هشدار داده بودند. ایشان تاکید کردند که سالها این باور غلط در ذهن مردم ایجاد شده بود که جنس ایرانی الزاما کیفیت پایینتری دارد، در حالی که به اعتقاد ایشان، ملت ایران توانایی تولید محصولات باکیفیت و رقابت با تولیدکنندگان جهانی را دارد.
از این منظر، حمایت از کالای ایرانی تنها به معنای خرید یک محصول نیست؛ بلکه حمایت از کارگر، تولیدکننده، سرمایه ملی، هنرهای سنتی، صنایع دستی و حتی هویت فرهنگی کشور است. هر کالای ایرانی که وارد خانههای مردم میشود، میتواند به حفظ یک شغل، ادامه فعالیت یک کارگاه یا ماندگاری یک هنر بومی کمک کند. شاید به همین دلیل است که داستان زیلوهای آبی حسینیه امام خمینی (ره) امروز تنها روایت چند زیرانداز پنبهای نیست بلکه نمادی از پیوند اندیشه و عمل در حمایت از تولید ملی به شمار میرود. انتخابی که نشان میدهد حمایت از کالای ایرانی، زمانی اثرگذار خواهد بود که از سطح شعار فراتر رود و به بخشی از سبک زندگی، فرهنگ مصرف و رفتار عملی جامعه تبدیل شود؛ همان مسیری که رهبر انقلاب طی سالهای گذشته بارها بر آن تاکید کردهاند و آن را یکی از پایههای پیشرفت و استقلال اقتصادی کشور دانستهاند.
حاشیههای یک عکس از قبای رهبر
رهبر شهید انقلاب همچون هر سال به کاشت دو نهال میوه میپرداختند. اما در یکی از این برنامهها، ویدئویی ضبط شد که حاشیه جالبی به همراه داشت. در این ویدئو نوشته گوشه قبای ایشان از دید کاربران شبکههای اجتماعی مخفی نماند. نوشتهای که نشان میداد لباس رهبر انقلاب از پارچه فاستونی ایرانی تهیه شده بود و ایشان فقط به توصیه اکتفا نکرده و در استفاده از کالای ایرانی و لباس ایرانی پیشگام بودند.
نظر شما