کتاب‌های جنگ‌زده، راویان زندگی

زهرا بذرافکن، خبرنگار گروه فرهنگ: وقتی دستت را روی جلد تا برداشته و گوشه‌های پاره این کتاب‌ها می‌کشی، خوب می‌دانی که اینها فقط کاغذ و جوهر معمولی نیستند؛ اینها نجات‌یافتگان شریف یک حادثه‌اند که با خود سهمی از یک مقاومت خاموش را به قلبت پیوند می‌زنند. هرچند مدت‌هاست که بوی تند باروت از تن دیوارهای ویران‌شده شهر رفته اما کافی است یکی از این کتاب‌های جنگ‌زده را باز کنی تا ببینی چطور آن روزهای پرآشوب، در حصار امن واژه‌ها پناه گرفته و باقی مانده‌اند.

مدیر انتشارات روایت فتح در گفت‌وگو با «آگاه» از طرح «مراعات یکدیگر» می‌گوید

فراخوان همدلی در صنعت نشر

زهرا بذر افکن- خبرنگار گروه فرهنگ:اردیبهشت ۱۴۰۵ برای اهالی فرهنگ ایران، حالا به نمادی از پایداری در برابر سخت‌ترین دوران‌های اقتصادی و فرهنگی تبدیل شده است. برگزاری هفتمین نمایشگاه مجازی کتاب تهران در حالی که کشور با پیامدهای مستقیم جنگ و اثرات درازمدت آن دست‌وپنجه نرم می‌کند، بیش از آنکه یک رویداد فرهنگی باشد، فراخوانی برای همدلی یک ملت است. در همین روزها، انتشارات روایت فتح، طرحی را اجرا می‌کند که با نام «مراعات یکدیگر» برگرفته از پیام رهبر انقلاب، تلاش می‌کند تا علاوه بر ایجاد زنجیره‌ای از همدلی و مدارا میان صنعت نشر و مخاطبانش، به مثابه فراخوانی برای تمام مردم و اصناف و کسب و کارها عمل کند.

روایتی از مسیر تکامل نمایشگاه مجازی کتاب تهران تا ایستگاه هفتم

عبور از بحران و خلق فرصتی نو

زهرا بذرافکن - خبرنگار گروه فرهنگ: کتاب، این معجزه خاموش و دیرین، همواره در تاروپود تاریخ و فرهنگ ایران ریشه دوانده و حتی در طوفانی‌ترین روزگاران، پناهگاهی امن برای اندیشه و خرد بوده است. در مسیر تحولات عصر حاضر، نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران که دهه‌ها وعده‌گاه عاشقان کتاب بود، با چرخشی هوشمندانه و البته ناگزیر، کالبد فیزیکی خود را به وسعت بی‌مرز جهان دیجیتال پیوند زد. حالا که در آستانه برگزاری هفتمین دوره نمایشگاه مجازی کتاب تهران قرار داریم، نگاهی به مسیر طی‌شده، از اضطراب‌های نخستین دوره تا بلوغ نسبی امروز، می‌تواند تصویری روشن از تاب‌آوری فرهنگی و افق‌های پیش ‌روی صنعت نشر ایران ارائه دهد.

سه دهه در پیشخوان آگاهی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ :تاریخ مطبوعات و رسانه در ایران، آیینه‌ای تمام‌نما از تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه‌ای است که بیش از یک قرن و نیم برای دستیابی به آگاهی و نوسازی کوشیده است. نمایشگاه مطبوعات ایران که حالا با نام «نمایشگاه رسانه‌های ایران» شناخته می‌شود، نه تنها یک رویداد صنفی، بلکه یک پدیده فرهنگی-اجتماعی است که سالروز اولین برگزاری آن، بهانه‌ای برای بازخوانی حافظه جمعی اهالی قلم و رسانه فراهم می‌آورد. در این متن و در گفت‌وگو با فرشاد مهدی‌پور معاون سابق امور رسانه‌ای و تبلیغات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تلاش شده تا علاوه بر مروری بر روند برگزاری این نمایشگاه از نخستین دوره تا بیست‌وچهارمین دوره در سال ۱۴۰۲، نگاهی تجربی بر برگزاری، کارکردها، چالش‌ها و چشم‌اندازهای آن داشته باشیم.

به بهانه روز جهانی آزادی مطبوعات و در ستایش خبرنگارانی که آینه‌دار حقیقت ماندند

تراژدی حقیقت و آزادی بیان

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: تاریخ معاصر جهان همواره گواهی بر این حقیقت بوده است که در زمان وقوع جنگ‌ها، نخستین قربانی، حقیقت است. روز جهانی آزادی مطبوعات که هر ساله در سوم ماه می گرامی داشته می‌شود، ریشه در اعلامیه تاریخی ویندهوک دارد که در سال ۱۹۹۱ در نامیبیا و با هدف ترویج مطبوعات آزاد، مستقل و تکثرگرا به تصویب رسید و در پی آن، در سال ۱۹۹۳ توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد به عنوان روزی بین‌المللی برای ارزیابی وضعیت آزادی بیان در سراسر جهان رسمیت یافت.

نگاهی به حیات شاعرانه «بچه جوادیه» که خرد را به سفره فکاهه آورد

حالا حکایت اوست...

زهرا بذرافکن- خبرنگاره گروه فرهنگ: «سرگذشت خصوصی من چندان جالب و پر ماجرا نیست. البته می‌توانم آن‌ را هیجان‌انگیز کنم. مثلا از مبارزاتی حرف بزنم که نکرده‌ام و از کسانی شاهد بیاورم که در قید حیات نیستند و از عشق‌هایی بگویم که هیچ موردی ندارد، اما چه کاری است. در این مملکت همین طوری هم به آدم وصله می‌چسبانند.» این جملات، بخشی از زندگینامه خودنوشت عمران صلاحی است که در فصلنامه گوهران، شماره سوم، بهار ۱۳۸۳ منتشر شده بود.

کاربران ایمن یا اینترنت آزاد؟

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در دهه‌های نخست ظهور اینترنت، تصور غالب بر پایه «اعلامیه استقلال فضای مجازی» جان پری بارلو استوار بود؛ آرمان‌شهری که در آن فضای دیجیتال، قلمروی مستقل از حاکمیت دولت‌ها و فارغ از مرزهای جغرافیایی پنداشته می‌شد. اما با گذر زمان و تبدیل شدن اینترنت به زیرساخت حیاتی زندگی بشر، آن نگاه رمانتیک جای خود را به واقع‌گرایی سیاسی داد. امروزه، بحث از حاکمیت دیجیتال (Digital Sovereignty) به یکی از اصلی‌ترین دغدغه‌های قدرت‌های جهانی بدل شده است.

مشق خشونت در نمایش‌خانگی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: نمایش خشونت در سینما و شبکه نمایش خانگی ایران، در سال‌های اخیر از یک ابزار روایی به یک چالش اخلاقی و زیباشناختی تغییر ماهیت داده است. ما با پدیده خشونت عریان روبه‌رو هستیم که مرزهای واقع‌گرایی را پشت سر گذاشته و به مرز پورنوگرافی خشونت نزدیک شده است. در آثاری که در پلتفرم‌های آنلاین عرضه می‌شوند، دیگر خبری از استعاره یا فاصله‌گذاری‌های هنری نیست؛ بلکه دوربین با جزئیاتی وسواس‌گونه، لحظات شکنجه، قتل‌های فجیع و تحقیر انسانی را به تصویر می‌کشد.

نگاهی بر آشتی و معماری همگرایی در فرهنگ ایران

روزگاری فضا، میانجی صلح بود

زهرا بذر افکن - خبرنگار گروه فرهنگ: شانزدهم دسامبر در تقویم بین‌المللی، نقطه‌ای نمادین است که تحت عنوان «روز جهانی آشتی» شناخته می‌شود. این روز، اگرچه ریشه در تاریخ سیاسی و اجتماعی آفریقای جنوبی دارد و یادآور گذار دردناک اما امیدبخش این کشور از آپارتاید به دموکراسی است اما بهانه‌ای برای بازخوانی مفاهیم عمیق انسانی در فرهنگ ما و سایر فرهنگ‌ها فراهم می‌آورد. نلسون ماندلا و دولت وحدت ملی پس از سال ۱۹۹۴، با هوشمندی سیاسی و درایت اخلاقی، این روز را که می‌توانست نماد تفرقه و خونریزی باقی بماند، به روزی برای ترمیم زخم‌های ملی و آشتی میان نژادها تبدیل کردند.

روایتی از بت‌وارگی نوین در عصر فرهنگ‌های نوپدید

قمار در پوشش اسباب‌بازی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در آوریل ۲۰۲۴، انتشار تصویری به‌ظاهر ساده در اینستاگرام، موجی بزرگ در بازارهای فرهنگی و خرده‌فروشی جهان انداخت. لیسا، ستاره تایلندی و عضو گروه بلک‌پینک، عکسی را منتشر کرد که در آن عروسکی با گوش‌های خرگوش‌مانند و دندان‌هایی تیز و لبخندی شیطنت‌آمیز به کیف لوکس و گران قیمت او آویخته بود. این موجود عجیب، لبوبو بود. شخصیتی از جهان داستانی هیولاها که توسط هنرمند هنگ‌کنگی «کاسینگ لونگ» خلق شده بود. آنچه بعد از این استوری اتفاق افتاد، فراتر از یک‌ترند زودگذر بود. سهام شرکت چینی پاپ مارت که تولیدکننده این کالا بود، جهشی خیره‌کننده پیدا کرد، صف‌های طولانی در برابر فروشگاه‌های توکیو، بانکوک، لس‌آنجلس و سنگاپور شکل گرفت و بازارهای سیاه با قیمت‌های نجومی پدید آمدند.

می‌خواستم انسان بنویسم، نه اسطوره!

زهرا بذرافکن-خبرنگار روزنامه آگاه: در روزگاری که اسطوره‌های ادبیات جنگ و مقاومت، گاه چنان دور از دسترس و آسمانی ترسیم می‌شوند که مخاطب امروزی توان همذات‌پنداری با آنان را از دست می‌دهد، کتاب «تنها در آغوش خدا» تلاشی جسورانه برای شکستن این کلیشه‌هاست. این اثر، روایتی است از زندگی شهید مدافع حرم، حسین امیدواری؛ جوانی که نه یک قدیس مادرزاد، بلکه انسانی معمولی با تمام دغدغه‌های زمینی بود. این کتاب داستان صعود یک‌باره و شعاری نیست، بلکه تصویرگر فرآیندی تدریجی و با چراغ‌های خاموش است.

آرزوهای شغلی ملت‌ها چه چیزی را درباره اقتصاد و فرهنگ جهان فاش می‌کنند؟

نقشه رویاهای جهان

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: رویاهای شغلی در سراسر جهان، شاخص‌های روشنی از ارزش‌های پنهان، ساختارهای اقتصادی و اولویت‌های استراتژیک ملت‌ها هستند. در واقع، در هر جغرافیای اقتصادی، شغل ایده‌آل معنای خاص خود را پیدا می‌کند. بر اساس گزارشی که به تازگی در سایت resume.io منتشر شده، مشاغل رویایی بیش از ۱۷۰ کشور جهان بر اساس جست‌وجوی ساکنان هر کشور در اینترنت استخراج شده است. نقشه این مشاغل در کنار نام هر کشور، اطلاعات بسیار جالب و مهمی در اختیار ما قرار می‌دهد. در این متن، مرور کوتاهی بر این گزارش و ابعاد آن داریم که در ادامه می‌خوانید.

مقایسه سیاست‌های جهانی در محدودیت دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی

تغییر؛ از تعدیل محتوا بــه کنترل دسترسی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در سال‌های اخیر، نگرانی فزاینده جهانی در مورد تاثیرات زیان‌بار و الگوریتم‌های اعتیادآور شبکه‌های اجتماعی بر سلامت روان کودکان و نوجوانان، سیاست‌گذاران را به سمت یک تغییر پارادایم سوق داده است. این تحول از تمرکز صرف بر تعدیل محتوا به سمت اعمال کنترل دسترسی و احراز هویت اجباری کاربران زیر سن قانونی متمایل شده است. شواهد نشان می‌دهد یک اجماع به نسبت قوی در سطح عمومی وجود دارد؛ به طوری که بر اساس یک نظرسنجی در استاتیستا، ۷۱ درصد از مردم جهان از اعمال ممنوعیت‌ها و محدودیت‌های سخت‌تر بر دسترسی کودکان به رسانه‌های اجتماعی حمایت می‌کنند.

یادی از ابوالفضل زرویی‌نصرآباد که جریان‌ساز طنز معاصر ایران بود

طنزپرداز نیش و نوش

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: همین حوالی در آذر ماه۱۳۹۷، جامعه ادبی و فرهنگی ایران با خبری تلخ روبه‌رو شد؛ ابوالفضل زرویی‌نصرآباد، شاعر، پژوهشگر و طنزپرداز برجسته در سن ۴۸سالگی چشم از جهان فروبست. با گذشت سال‌ها از فقدان او، آنچه زرویی‌نصرآباد را متمایز می‌کند، حضور مستمر اندیشه او در میان جامعه طنزپردازان است. دوستان و همکارانش در توصیف او همچنان از فعل حال استفاده می‌کنند. این انتخاب ناخودآگاه، تاکیدی بر این واقعیت است که زرویی یک یادبود تاریخی نیست، بلکه یک میراث جاری و پویا محسوب می‌شود.

اولین ماجراجوی ادبیات جهان

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: امروز، در آستانه ۱۹۰ سالگی ساموئل لانگهورن کلمنز، نویسنده‌ای که ما او را با نام مستعار جادویی «مارک تواین» می‌شناسیم (متولد ۳۰ نوامبر ۱۸۳۵)، فرصتی است تا نگاهی دوباره بیندازیم به میراث جاودانه‌ای که او از سواحل رودخانه می‌سی‌سی‌پی تا قفسه‌های کتابخانه‌های ایران برای ما به یادگار گذاشته است. تواین صرفا یک نویسنده نیست؛ او خالق بخشی از خاطرات مشترک ماست که در قلب ادبیات کلاسیک جهان جای دارد.

گفت‌وگوی «آگاه» با امیرعباس نصیری، مدیر روابط عمومی انجمن خوشنویسان ایران

بازار هنر از میراث ایرانی فاصله گرفته است

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: استاد حسن زرین‌خط به سال ۱۲۷۳ خورشیدی در تهران زاده شد. از همان کودکی عشق فراوانی به خط داشت، به همین دلیل از هر فرصت کوچکی برای فراگیری بهره می‌برد. ظهرها وقتی به خانه می‌آمد، سر راهش به مسجد شاه می‌رفت و از روی سنگ‌نبشته‌های اطراف رواق مسجد، سیاه‌مشق می‌نوشت. در آن زمان، استاد میرزاطاهر کاتب‌همایونی در نزدیکی مسجد شاه مکتب‌خانه‌ای داشت.

به بهانه سالگرد زلزله دردناک سرپل ذهاب و حضور نمادین سلبریتی‌ها

خیر خصوصی؛ بحران عمومی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: با وجود عمر درازی که سلبریتی‌ها در جهان دارند اما بسیاری از ویژگی‌های سلبریتی‌های عصر حاضر- فارغ از اثرات تکنولوژی- مختص جهان کنونی است، به عنوان مثال بخش گسترده‌ای ‌ از تبلیغات امروزه به سلبریتی‌ها سپرده می‌شود و درآمدهای چند صد میلیونی را برایشان به ارمغان می‌آورد. با این وجود این تنها راه درآمد برای آنها نیست، راه‌اندازی سایت‌های شرط‌بندی، تولید هرنوع کالا با برند شخصی خودشان و کارهایی از این دست که دائما به دامنه آن افزوده می‌شود و بسیاری فعالیت‌های دیگر که همه و همه نیاز به اقداماتی دارد که آنها را از بودن در موضع تولید ثروت برای خود و فردگرا بودن منزه کند.

روایت غربی از روح شرقی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در حوالی امروز در سال۱۸۶۹، شهر پاریس شاهد تولد نویسنده‌ای بود که بعدها نه تنها مسیر ادبیات فرانسه، بلکه جریان مدرنیسم جهانی را دگرگون کرد. آندره پل گیوم ژید که زندگی‌اش آمیخته با شور جست‌وجو و هیجان بود، در نهایت با دریافت جایزه نوبل ادبیات در سال۱۹۴۷، به اوج شهرت رسید. اهمیت او در تاریخ ادبیات چنان بود که روزنامه نیویورک تایمز در آگهی درگذشت وی، او را بزرگ‌ترین ادیب معاصر فرانسه و از سوی خبرگان ادبی، بزرگ‌ترین نویسنده فرانسوی این قرن نامید. به این بهانه در این متن، به مرور ادیبان غیر ایرانی و اثر گسترده ادبیات فارسی بر اندیشه و آثار آنها پرداخته‌ایم.

در گفت‌وگو با شهلا گراوند، دبیر همایش مرضیه دباغ مطرح شد

بازخوانی هویت زن انقلابی در جوار «مادر انقلاب»

زهرا بذرافکن-خبرنگار گروه فرهنگ: مرضیه حدیدچی (دباغ) یکی از زنان مبارز انقلاب اسلامی است که در طول زندگی مبارزاتی و انقلابی خود، تجربیاتی پیچیده و به نظر ناممکن را پشت سر گذاشته است. زنی که پس از ازدواج در صدد تحصیل علوم دینی و سپس مبارزه با رژیم پهلوی برآمد و مبارزه چنان نقش و جایگاهی در زندگی‌اش پیدا کرد که رسیدگی به بچه‌ها و خانه را به همسرش سپرده و راه مهاجرت و سفر به این‌شهر و آن‌شهر را بر آسایش و یک‌زندگی آرام و عافیت‌طلبانه ترجیح داد.

به بهانه انتشار تقریظ رهبر انقلاب بر کتاب «تب ناتمام»

راوی رنج‌های مادر

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: سی‌وسومین هفته کتاب درحالی که با برنامه‌های متنوع و متناسب با این رویداد، در سراسر کشور درحال برگزاری است، رونمایی از تقریظ رهبر انقلاب بر سه کتاب را هم میزبانی می‌کند. «تب ناتمام»، «خانوم‌ماه» و «همسفر آتش‌وبرف» امروز، ۲۸ آبان‌ماه در تالار وحدت تهران رونمایی می‌شود. در روزهای گذشته، در این صفحه به گفت‌وگو با نویسنده‌های این آثار پرداختیم و متنی که در ادامه می‌خوانید به سومین اثر، یعنی «تب ناتمام» نوشته و گردآوری زهرا حسینی‌مهرآبادی اختصاص دارد.

انتخابی آگاهانه در ادامه دادن راه حق

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: داستان از عاشقانه‌ای ناب آغاز می‌شود؛ روایتی از «خانوم ماه»، کتابی دلنشین به قلم ساجده تقی‌زاده که مخاطب را به عمق زندگی خانم ناز علی‌نژاد می‌برد. این کتاب صرفا شرح حال همسر یک شهید نیست، بلکه داستان زنی است تاثیرگذار با انتخابی بزرگ که در مسیر زندگی خود و همراهی با همسرش، به سهم خودش نقشی حیاتی در حوادث مهم پیش و پس از انقلاب ایفا کرده است. این روایت عاشقانه پلی است به شناخت زندگی پربار شهید شیرعلی سلطانی، رزمنده‌ای از شیراز که او را به عنوان «سردار بی‌سر» می‌شناسند. شهیدی که از مبارزات انقلابی تا جبهه‌های جنگ، حضوری حماسی داشت و سرانجام در عملیات فتح‌المبین به آرزوی شهادت بی‌سر نائل آمد. او پیش از شهادت، مزار خود را در مسجد المهدی شیراز آماده کرده بود.

سیاحت‌نامه‌ای در عصر صفوی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: او نه یک دیپلمات بود و نه یک مبلغ مذهبی، بلکه یک تاجر ماهر بود که حضورش در دربار صفوی از همان ابتدا رنگ و بوی دیگری گرفت. مهارت او در عرضه جواهرات به اندازه‌ای بود که شاه عباس دوم او را به‌عنوان «تاجرشاه» به رسمیت شناخت. این عنوان مهم‌ترین کلید این تاجر فرانسوی بود که به او اجازه داد نه تنها در پایتخت، یعنی شهر اصفهان آزادانه زندگی کند، بلکه به طور مستقیم شاهد وقایع حساس دربار باشد. از ژان شاردن، سیاح فرانسوی می‌گوییم که او را به پایه‌گذاری مطالعات مذهبی و دینی در ایران می‌شناسیم.

در گفت‌وگوی «آگاه» با فرزانه مردی، محقق کتاب «هم‌سفر آتش و برف» مطرح شد

جایگاه کم‌اجر پژوهشگر در کتاب دفاع مقدس

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: کتاب «هم‌سفر آتش و برف»، روایتی جذاب و مستند از زندگی مشترک و خاطرات خانم فرحناز رسولی، همسر سردار شهید حاج‌سعید قهاری‌سعید، فرمانده فرماندهی لشکر ۳ نیروی مخصوص حمزه سیدالشهدا (ع) است. این اثر که توسط فرهاد خضری به رشته تحریر درآمده و کار تحقیق و پژوهش آن بر عهده فرزانه مردی بوده، به همت انتشارات روایت فتح منتشر شده است. «هم‌سفر آتش و برف» به دلیل روایت عمیق و صادقانه از سال‌ها زندگی در مناطق عملیاتی غرب کشور، توانست نظر مثبت مخاطبان و رهبر انقلاب را جلب کند و به زودی از تقریظ رهبر انقلاب بر این کتاب رونمایی می‌شود.

زنگ خطر عادی‌سازی مصرف مواد در تاک‌شوهای محبوب پلتفرمی

وقتی شوخی شوخی جدی می‌شود

زهرا بذرافکن-خبرنگار گروه فرهنگ: موج تکثر و پرمخاطب شدن پلتفرم‌های تصویری در ایران، محتوای گفت‌وگومحور را از انحصار رسانه‌های سنتی خارج کرد. این جابه‌جایی قدرت در کنار مزایای فراوانی که برای آزادی بیان به ارمغان آورده، زمینه‌ای برای قبح‌شکنی‌های آشکار فراهم کرده است. برنامه‌هایی که در فضای مجازی تولید می‌شوند، مانند پادکست‌های تصویری و تاک‌شوهای اینترنتی، برای جذب بازدید و شکستن رکوردهای رقابتی به سمت موضوعات تابو و خط قرمزهای اجتماعی گرایش پیدا کرده‌اند. یکی از جدی‌ترین این خط قرمزها که پیشتر تنها به ‌صورت تلویحی یا با پیامدهای منفی در فیلم‌های سینمایی نمایش داده می‌شد، حالا به‌طور علنی و گاه با لحنی تمجیدآمیز مطرح می‌شود. آن هم نمایش یا عادی‌سازی مصرف دخانیات و مواد مخدر است.

پوچ و بی‌محتوا

زهرا بذرافکن-خبرنگار گروه فرهنگ: سریال «محکوم» یک درام دادگاهی است که به کارگردانی سیامک مردانه تولید شده است. مردانه که تجربه قبلی او تنها دستیاری کارگردان در پروژه‌هایی چون «زخم کاری» بوده، با این مجموعه اولین تجربه کارگردانی خود را به ثبت رسانده است. حسین مهدویان، کارگردان سینما و نمایش خانگی نیز به عنوان مشاور در این پروژه حضور دارد. این مجموعه که تا امروز ۱۰قسمت از آن پخش شده، در ژانر درام دادگاهی-جنایی به صورت هفتگی از طریق پلتفرم فیلیمو در حال پخش است و حالا در آستانه انتشار قسمت‌های پایانی خود قرار دارد.

در گفت‌وگوی «آگاه» با حامد هادیان، خبرنگار و نویسنده کتاب «اردک دیوانه» مطرح شد

در جنگ روایت‌ها، حقیقت باید مهم‌تر از منافع رسانه باشد

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در جهانی که سرعت گردش اطلاعات از توان درک انسان پیشی می‌گیرد، روایت‌گری به یکی از حیاتی‌ترین کنش‌های اجتماعی بدل شده است. هر خبر، تصویر یا ویدیو تنها قطعه‌ای از واقعیتی چندوجهی است که بدون روایت، معنای خود را از دست می‌دهد. ما در زمانه‌ای زندگی می‌کنیم که وفور داده‌ها به‌جای افزایش فهم گاه به بحران معنا منجر شده است؛ هرکس می‌تواند ناقل خبر باشد اما کمتر کسی راوی است. روایت همان خط باریکی است که میان واقعیت و تفسیر، میان دانستن و درک کردن فاصله می‌گذارد.

آیا تکنولوژی ما را تنبل می‌کند؟

عصر ذهن‌های عاریتی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: داستان از یک وسوسه‌ ساده شروع می‌شود؛ همان لحظه‌ای که با یک سوال پیچیده روبه‌رو می‌شویم. شاید در حال نوشتن یک ایمیل کاری حساس هستید یا دانش‌آموزید و باید مقاله‌ای بنویسید یا حتی فقط می‌خواهید بدانید پایتخت کشوری دورافتاده کجاست. تا همین چند سال پیش مغز شما بلافاصله شروع به کار می‌کرد. فایل‌های ذهنی‌تان را جست‌وجو می‌کردید، به یاد می‌آوردید، حدس می‌زدید یا به سراغ کتابخانه‌ای واقعی می‌رفتید. اما امروز، قبل از اینکه اولین چرخ‌دنده‌ ذهن‌تان به حرکت دربیاید، یک راه‌حل جادویی و آنی وجود دارد: «از هوش مصنوعی می‌پرسم.» این ماجرا درباره تنبلی فیزیکی نیست، قرار نیست در مورد ربات‌هایی حرف بزنیم که کارهای خانه را انجام می‌دهند یا آسانسوری که ما را از بالا رفتن پله‌ها بی‌نیاز می‌کند.

چگونه برچسب‌زدن‌ها در عصر مدرن به انزوای ما منتهی می‌شود؟

عصر برچسب‌های آماده و پایان کنجکاوی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: زندگی مدرن انگار که مسابقه‌ای با زمان است. در این مسابقه وقت طلا نیست، بلکه نایاب‌ترین منبع، توجه و انرژی شناختی ماست. ما یاد گرفته‌ایم که برای بقا، همه چیز را با سرعت بالا پردازش کنیم. به جای خواندن یک کتاب، خلاصه‌ای چندخطی از آن را می‌خوانیم و به جای صرف ساعت‌ها یا ماه‌ها برای کشف اعماق وجود دیگری، او را فقط با یک کلمه دسته‌بندی می‌کنیم. کلمات و بهتر است بگوییم برچسب‌هایی از این دست: «من درونگرام»، «تو قطعا یک نارسیسیست هستی» و «او مهرماهی است و مهرماهی‌ها ...»

آیا هوش مصنوعی پیام‌آور افول تولید نظری در علوم انسانی است؟

بحران اصالت فکری در علوم انسانی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در جریان هیجان‌ و هراس‌های روزافزون درباره هوش مصنوعی، بحثی عمیق و بنیادین در محافل آکادمیک در جریان است که اغلب در میان اخبار مربوط به جایگزینی مشاغل یا تقلب‌های دانشجویی گم می‌شود. این بحث، موجودیت خود علوم انسانی را نه به عنوان یک رشته تحصیلی، بلکه به مثابه یک روش برای فهم جهان به چالش می‌کشد. نگرانی اصلی این نیست که هوش مصنوعی مقالاتی بهتر از دانشجویان فلسفه بنویسد؛ نگرانی عمیق‌تر این است که هوش مصنوعی در حال تغییر بنیادین فرآیند تولید معرفت است و علوم انسانی را در یکی از اساسی‌ترین کارکردهایش، یعنی «نظریه‌پردازی» با بحرانی جدی مواجه کرده است.

در گفت‌وگوی «آگاه» با مترجم کتاب «صبح شبّات» مطرح شد

فراموشی تاریخ ، سلاح نرم رژیم صهیونیستی

زهرا بذرافکن- خبرنگار گروه فرهنگ: در میان انبوه روایت‌هایی که از مسئله فلسطین در جهان منتشر می‌شود، نام ایلان پاپه جایگاه ویژه‌ای دارد؛ مورخی اسرائیلی که برخلاف جریان رسمی صهیونیسم، به بازخوانی صادقانه تاریخ سرزمین اشغالی می‌پردازد.