آگاه: کریدوری که عمان ایجاد کرده یا بهتر بگوییم کریدور آمریکا، به دلیل ویژگیهای جغرافیایی جنوب تنگه هرمز، هیچگاه نمیتواند جایگزین مسیر اصلی شود. عمق و صخرههای جنوب تنگه هرمز اجازه عبور راحت به کشتیهای بزرگ را نمیدهد. البته سپاه پاسداران انقلاب اسلامی همین مسیر باریک را نیز عملا مسدود کرده است. کشورهای دنیا و حتی متحدان آمریکا فهمیدهاند که آمریکا نمیتواند کریدور جعلی خود را ایمنسازی کند و اگر کشتیهای آنها بخواهند با اطمینان خاطر از تنگه هرمز عبور کنند، باید از مسیر تعیینشده و ایمن توسط نیروی دریایی سپاه عبور کنند. این اتفاق نشانه تمکین کشورهای دنیا نسبت به حاکمیت و اقتدار ایران در تنگه هرمز است.
علت اصلی عصبانیت آمریکا و درگیری در تنگه هرمز این است که در روزهای پس از آتشبس، با وجودی که ایالات متحده محاصره دریایی ایران را لغو و تحریمهای نفتی آن را تعلیق کرد، ایران با توجه به نقض تفاهم در لبنان، اجازه بازگشت ترافیک تنگه هرمز به حالت عادی یعنی عبور ۱۴۰ کشتی در روز را نداد.
ایجاد ترتیبات موازی برای تنگه هرمز، ممنوع!
عباس عراقچی، وزیر امور خارجه کشورمان روز یکشنبه هفتم تیر در کنار همتای عراقی خود به آمریکا هشدار داد که ایجاد ترتیبات موازی برای تنگه هرمز صرفا به پیچیدگی اوضاع، افزایش تنشها و تاخیر در بازگشایی این آبراه حیاتی منجر خواهد شد. در پی امضای تفاهمنامه میان تهران و واشنگتن، آمریکا هفته گذشته مسیر دوم را برای عبور کشتیها از تنگه هرمز معرفی کرد، مسیری در نزدیکی سواحل عمان که از دسترس ایران به دور است و میتواند رقیبی برای انحصار ایران بر این آبراه باشد. در واکنش به این اقدام آمریکا، سپاه در چند روز گذشته در راستای حق حاکمیتی جمهوری اسلامی ایران به دستکم دو کشتی متخلف حمله پهپادی کرده است. در واکنش به این رخدادهای تازه در خلیج فارس، عراقچی که برای دیدار با مقامهای عالیرتبه عراق به بغداد سفر کرده بود در نشست خبری خود با فؤاد حسین، همتای عراقیاش، چنین گفت: بر اساس این تفاهمنامه و پس از رفع موانع، تنگه هرمز ظرف مدت ۳۰ روز تحت مدیریت انحصاری ایران به ظرفیت پیش از جنگ باز خواهد گشت و مسئولیت اجرای این ترتیبات تنها بر عهده جمهوری اسلامی است.
نخستین نشست کمیته مشترک تنگه هرمز با عمان برگزار شد
کاظم غریبآبادی، معاون امور حقوقی و بینالمللی وزارت امور خارجه روز دوشنبه هشتم تیر با اشاره به سفرش به مسقط پایتخت سلطنت عمان عنوان کرد: در سفر به مسقط، اولین نشست کمیته مشترک هرمز با عبدالعزیز الهنایی، وزیر مشاور در امور خارجه عمان برگزار شد. وی در این خصوص در شبکه ایکس نوشت: در این نشست ضمن مرور مسائل جاری در رابطه با تنگه، درباره مدیریت آینده تنگه در چارچوب بند پنج یادداشت تفاهم اسلامآباد و حقوق حاکمیتی دولتهای ساحلی تبادل نظر کردیم.
محوریت موضوع تنگه در مذاکرات
در جریان آتشبس و مذاکرات اخیر ایران و آمریکا؛ موضوع تنگه هرمز و ماجرای اخذ عوارض تردد از آن تبدیل به یک نقطه کلیدی و کانونی شده است. اگرچه برخی تحلیلگران معتقد بودند که ایران اساسا نباید گزینه تنگه هرمز را وارد مذاکرات میکرد و باید صلاحدیدهای جدید خود شامل قوانین عبور و مرور و اخذ عوارض تردد را به صورت علیالرأس بر آن اعمال کند لکن به هر حال سیاست تیم مذاکرهکننده و مقامات تصمیمگیر کشورمان چیز دیگری بود و گزینه تنگه هرمز نه تنها وارد مذاکرات شد، بلکه ماجرای اخذ عوارض نیز به امر دریافت عوارض خدماتی فرو کاسته شده و از طرفی قرار است کشور عمان نیز در مدیریت جدید تنگه هرمز دخالت داده شود.
در این زمینه البته استدلالهایی هم وجود دارد و برخی معتقدند ایران نباید در رویکرد جدید خود در تنگه هرمز، خارج از قوانین جهانی عمل کند یا همینطور دخالت داده شدن کشور عمان نیز میتواند جامعه پذیری سیاسی مدیریت جدید در تنگه هرمز را افزایش دهد. تاکید میشود که برخی انتقادات و نظرات در این رابطه صرفا به دلیل اقتراح و پرسش نخبگانی است و نباید این اقتراح و پرسش را به فضای دوقطبی، تکفیر مقامات و عاملی برای ضعیفسازی مذاکرهکنندگان کشورمان تبدیل کرد.
کشور عمان پس از دور جدید مذاکرات و اعلام سازوکار جدید ایران برای تنگه هرمز که به نقش عمان در این زمینه اشاره داشت؛ به صورت یکجانبه اعلام کرد که مسیر جدیدی را برای عبور کشتیها از تنگه هرمز در نظر گرفته است! مسیر جدیدی که البته وزیر خارجه عمان هم تاکید کرده بود عبور از آن شامل دریافت هیچ هزینهای نیست.
این رفتار عجیب عمان البته بلافاصله با واکنش سپاه پاسداران مواجه شد و سپاه طی بیانیهای رسمی اعلام کرد که عبور ایمن از تنگه هرمز تنها از مسیرهای اعلامی جمهوری اسلامی ایران ممکن است و هماهنگی با نیروی دریایی سپاه برای عبور از تنگه هرمز الزامی است. این سکه البته یک روی دیگر هم دارد و آن اینکه بخش عمیقتر تنگه هرمز که قابلیت عبور ابرکشتیها را دارد، داخل آبهای ایران است و از بخش عمانی و کمعمق تنگه هرمز صرفا کشتیهای کوچک و کموزن قابلیت عبور دارند.
به نظر میرسد این کلیدیترین بخش ماجراست و عمانیها نیز با علم به این موضوع بوده است که سعی میکنند در قبال تنگه هرمز چند نقش بازی کنند تا به اصطلاح آن ضربالمثل ایرانی، نه سیخ بسوزد و نه کباب!
عمان به مقامهای اروپایی اعلام کرده است که بازگشت به وضعیت پیش از جنگ در تنگه هرمز دیگر امکانپذیر نیست و کشتیهای عبوری ممکن است در آینده ملزم به پرداخت برخی هزینهها شوند. به گفته مقامات عمانی، این کشور همچنان به قوانین بینالمللی دریانوردی پایبند خواهد بود؛ اما ممکن است برای خدماتی مانند پاکسازی آلودگیهای زیستمحیطی در تنگه هرمز یا راهنمایی و هدایت کشتیها در این آبراه هزینههایی دریافت شود.
همانطور که مقامات مذاکرهکننده کشورمان گفتهاند، تنگه هرمز دیگر به روال سابق خود باز نخواهد گشت. از طرفی باید به این حقیقت نیز واقف بود که آمریکا به این دلیل که یکی از کمترین تاثیرها را از تنگه هرمز میپذیرد، عملا اهمیتی به خواسته کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس و کشورهای اروپایی که به اخذ عوارض از تنگههرمز اعتراض دارند، نمیدهد.
تکلیف متحدان ایران از قبیل چین و روسیه نیز مشخص است و آنها نیز نگرانی از بابت تنگه هرمز و عوارض آن ندارند. میماند همان کشورهایی که در طول جنگ با آمریکا و اسرائیل همراهی و همدستی کردهاند و حالا در فشار گازانبری قدرت ایران و بیتفاوتی آمریکا حیران ماندهاند. البته این حق طبیعی ایران است که بخواهد خسارتهای جنگ خود را به مرور از این دشمنان کوتوله که نیازهای شدیدی هم به تنگه هرمز دارند، بستاند.
نظر شما