آگاه: از یک سو، نتایج نهایی انتخابات کنست ۲۰۲۶ در سرزمینهای اشغالی نشان داد که نه ائتلاف بنیامین نتانیاهو با ۵۳ کرسی و نه بلوک مخالفان او با ۴۸ کرسی، هیچکدام توان رسیدن به حدنصاب ۶۱ کرسی برای تشکیل دولت پایدار را ندارند. از سوی دیگر، در انتخابات میاندورهای سوم نوامبر آمریکا، حزب دموکرات با پیروزی قاطع در ایالتهای کلیدی و حتی برخی پایگاههای سنتی جمهوریخواهان، اکثریت هر دو مجلس سنا و نمایندگان را از چنگ دونالد ترامپ خارج کرد؛ ضربهای سنگین که خود رئیسجمهور آمریکا و معاونش جیدی ونس، بخشی از آن را نتیجه مستقیم جهش قیمت بنزین به بالای چهار دلار و هزینههای سنگین نبرد هشتماهه با ایران دانستند.
همزمانی کمسابقه دو شکست، این پرسش را پیش روی تحلیلگران قرار داده است که آیا این فرسایش سیاسی در واشنگتن و تلآویو به معنای عقبنشینی حریف و کاهش سطح تنش خواهد بود، یا آنکه رهبران شکستخورده برای جبران ناکامیهای داخلی و گریز از پاسخگویی، به قمار نظامی خطرناکتری متوسل میشوند؟

بنبست تلآویو
نتایج کنست ۲۰۲۶، ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی را در وضعیتی شبیه به فلج مزمن و دولت انتقالی قرار داده است. در شرایطی که هیچ اردوگاهی اکثریت قاطع ندارد، کابینه نتانیاهو بدون پشتوانه پارلمانی محکم، در برابر بحرانهای امنیتی و فرسایش اقتصادی به شدت آسیبپذیر شده است. با این حال، در تحلیل فضای داخلی سرزمینهای اشغالی نباید دچار یک خطای رایج شد. برخلاف تصور برخی ناظران که گمان میکنند سقوط یا تضعیف نتانیاهو به معنای تغییر جهت راهبردی تلآویو است، هر دو اردوگاه حاکم و مخالف در رژیم صهیونیستی بر اصل تقابل با ایران و تلاش برای مهار قدرت منطقهای تهران اشتراک نظر کامل دارند و اختلاف آنها صرفا در روش اجرا، زمانبندی و نحوه تقسیم هزینهها با واشنگتن است. همین استیصال باعث شده دستگاه اطلاعاتی تلآویو در روزهای اخیر به سناریوسازیهای ساختگی، از جمله پروندهسازی درباره آمادگی ایران برای استفاده از سلاحهای شیمیایی متوسل شود؛ ترفندی که حتی با بیاعتنایی پایتختهای عربی خلیج فارس و تردید مقامات امنیتی آمریکا روبهرو شد و نشان داد تلاش نتانیاهو برای کشاندن دوباره آمریکا به یک نبرد تمامعیار به بنبست خورده است.
لرزش کنگره واشنگتن؛ مهار ترامپ یا تداوم خصومت؟
پیروزی دموکراتها در انتخابات میاندورهای کنگره، موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر داده و دوره دو سال پایانی ریاستجمهوری ترامپ را وارد فاز تقابل نظارتی و بودجهای کرده است. با تسلط دموکراتها بر کمیتههای کلیدی کنگره، دست کاخ سفید برای تصویب اعتبارات کلان نظامی یا ورود یکجانبه به جنگی فراگیر در خلیج فارس تا حد زیادی بسته میشود. با این وجود، هشدار بسیاری از ناظران امنیتی آن است که ترامپ و نتانیاهو به دلیل ناکامی عملیاتهای نظامی پیشین در دستیابی به هدف تغییر یا تضعیف ساختار نظام اسلامی و همچنین برای جبران تحقیر انتخاباتی، ممکن است در دوره فترت تا استقرار کنگره جدید، به حملات محدود، پنهانی یا تلافیجویانه دست بزنند؛ نمونهای از این رفتار را میتوان در تجاوز هوایی محدود و اعلامنشده شب انتخابات به پدافند جزیره قشم مشاهده کرد که با واکنش سریع پدافند و انهدام پهپادهای متجاوز روبهرو شد.
در این میان، موضعگیری مقامات جمهوری اسلامی ایران بر پایه واقعبینی راهبردی استوار بوده است. تهران ضمن رصد دقیق شکست سیاستهای جنگطلبانه ترامپ در صندوقهای رأی، به درستی تاکید کرده که جابهجایی قدرت میان دموکراتها و جمهوریخواهان، ماهیت خصمانه ساختار قدرت آمریکا را تغییر نمیدهد و معیار رفتار ایران نه وعدههای حزبی واشنگتن، بلکه اقدام عملی در لغو تحریمها و رفع محاصره است.
سناریویهای پیش روی کاخ سفید
بررسی رفتار کاخ سفید پس از شکست سوم نوامبر نشان میدهد تیم ترامپ با سه سناریوی اصلی روبهروست.
سناریوی نخست، ماجراجویی نظامی و گسترش دامنه تنش است. این گزینه خطرناکترین مسیر برای ترامپ محسوب میشود؛ زیرا با توجه به کنترل نامتقارن ایران بر شریان انرژی تنگه هرمز و آسیبپذیری شناورها و پایگاههای منطقه، هرگونه درگیری گسترده بهای نفت را به سطوح بیسابقه میرساند و تورم داخلی آمریکا را از کنترل خارج میکند.
سناریوی دوم، مدیریت بحران انرژی برای مهار تورم داخلی است. ترامپ به خوبی دریافته که بنزین چهار دلاری عامل اصلی شکست حزبش بوده است. از اینرو، کاخ سفید میکوشد با کاهش تنش در تنگه هرمز و باز کردن مسیر صادرات نفت، قیمت انرژی را پایین بیاورد تا تبعات سیاسی شکست انتخاباتی را مهار کند.
سناریوی سوم، طراحی یک عقبنشینی کمهزینه در قالب توافق صوری یا تداوم فشار بدون جنگ است. در این حالت، واشنگتن تلاش میکند بدون پرداخت امتیاز واقعی، توافقی نمایشی برای آرام کردن افکار عمومی رقم بزند یا آنکه با پرهیز از درگیری مستقیم نظامی، بر حصر اقتصادی و تحریمها پافشاری کند؛ مسیری که با توجه به ایستادگی قاطع تهران بر شروط هفتگانه و طرح دو روزه بازگشایی مشروط هرمز، عملا با شکست روبهرو شده است.
الزامات راهبردی در مقطع کنونی
در چنین فضایی، تصمیمسازان و نیروهای امنیتی و نظامی کشور باید همزمان دو اصل را در دستور کار قرار دهند. نخست، حفظ بالاترین سطح آمادگی دفاعی و هوشیاری عملیاتی؛ چرا که سران مستاصل در تلآویو و واشنگتن در وضعیت دولت انتقالی یا پایان دوره ریاستجمهوری، بیش از هر زمان دیگری مستعد خطای محاسباتی و عملیاتهای غافلگیرکننده یا خرابکاریهای سایبری و تروریستی هستند. دوم، بهرهبرداری هوشمندانه از شکاف داخلی واشنگتن و بنبست تلآویو در عرصه دیپلماسی. هیات مذاکرهکننده کشور در دوحه و مجامع منطقهای باید با تکیه بر دست برتر میدانی در خلیج فارس و همگرایی با قدرتهایی چون چین و کشورهای همسایه، اجازه ندهد طرف مقابل با فریبکاری دیپلماتیک یا توافقهای نسیه، فشار تنگه هرمز را از روی خود بردارد.
بهره سخن
در ساحت روایتگری و رسانه نیز مانند میدان جنگ، پیام رسمی جمهوری اسلامی ایران باید شفاف، مقتدر و عاری از هرگونه ابهام باشد. شکست انتخاباتی در آمریکا و بنبست سیاسی در سرزمینهای اشغالی، نتیجه مستقیم هزینه سنگین تقابل با ملت ایران است. تهران نه به تغییر چهرهها در واشنگتن و تلآویو دل میبندد و نه از تهدیدهای سران تضعیفشده هراسی دارد؛ راه بازگشت ثبات به منطقه و گشایش شریانهای انرژی، تنها از مسیر تمکین عملی به حقوق قانونی ملت ایران، رفع کامل تحریمها و پایان دادن به هرگونه تجاوز و مداخلهگری میگذرد.
نظر شما