۲۸ آبان ۱۴۰۵ - ۱۰:۲۴
کد مطلب: ۲۷٬۱۵۲

در تاریخ روابط بین‌الملل، نقطه عطف‌هایی وجود دارد که ترتیبات و تحولاتی را ایجاد می‌کند که تاریخ را به قبل و بعد خود تقسیم می‌کند. انقلاب اسلامی ایران در سال ۱۳۵۷، در تغییر ساختار سیاسی، نظامی، امنیتی و فرهنگی منطقه و جهان تاثیر زیادی بر جای گذاشت.

آگاه: انقلاب و نظام برآمده از آن به عنوان بزرگ‌ترین و اصلی‌ترین مانع تحقق نظم جدید منطقه‌ای و جهانی مطرح است. جریان جهانی صهیونیسم به رهبری آمریکا بعد از فروپاشی شوروی به دنبال ایجاد یک سایکس - پیکوی جدید در هارت لند جهان یعنی غرب آسیا بوده تا هژمونی خود در جهان را عمق ببخشد. زیرا منطقه غرب آسیا ژئوپلیتکش (جغرافیای نظامی، اقتصادی، انرژی، سیاسی، دینی و ایدئولوژیک و...) از چنان اهمیتی برخوردار است که تسلط بر آن مساوی با سلطه بر کل جهان است. به دلیل شرایط جدید بین‌المللی و ظهور قدرت‌های منطقه‌ای در کنار دیگر قدرت‌های جهانی و فرآیند انتقال قدرت از غرب به شرق، حضور همه جانبه و چیدمان جدید منطقه استراتژیک غرب آسیا بیش از پیش برای ایالات متحده مهم و حیاتی است.
اما محور مقاومت به رهبری ایران مهم‌ترین متغییر کاهنده فرآیند بسط هژمون غربی - صهیونیستی محسوب می‌شود. عملیات بی‌نظیر طوفان‌الاقصی که به نقطه عطف مهمی در تاریخ فلسطین و منطقه بدل شد، کار را برای محور غربی - صهیونیستی سخت و پیچیده کرد. چرا که اسرائیل که نقش وظیفه‌ای برای غربی‌ها به ویژه آمریکایی‌ها بازی می‌کند را در وضعیت خطر وجودی و ساختاری قرار داد. لذا تمام ساختار غرب به رهبری آمریکا و نیز رژیم‌های وابسته منطقه به صورت مستقیم به حمایت از رژیم صهیونیستی در ابعاد سیاسی، نظامی، اقتصادی و رسانه‌ای وارد شدند. رژیم صهیونیستی با دریافت این حجم بی‌سابقه از حمایت‌ها شرایط را برای گسترش جبهه‌های جنگ مناسب دید و لذا جنگ را جدای از غزه، به کرانه باختری، سوریه، لبنان، عراق، یمن و نهایتا ایران تحمیل کردند. تجاوز مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران با هدف حذف راس جبهه مقاومت صورت گرفت زیرا ایران به نمایندگی از کل جهان اسلام و اساسا کل مستضعفان جهان در مقابل جبهه کفر و سلطه آمریکایی -صهیونیستی قرار گرفته است. اما این جنگ سبب شد تمامی معادلات جهانی یک ابرقدرت و هژمون را تغییر دهد و نشان دهد که دیگر آمریکا هژمون یکسره‌ساز نیست و دیگر قدرت تغییر و نابودی و حل بحران را به تنهایی ندارد.
ناکامی محور آمریکایی - صهیونیستی یا همان محور غربی، عبری، عربی و ترکی به دلیل مقاومت بی‌نظیر و بی‌بدیل ایران اسلامی، اثرات دومینو واری را در منطقه و جهان حتی در ایالات متحده آمریکا به دنبال داشته است. شکست جمهوری‌خواهان به صورت تاریخی با پیروزی اکثریت دموکرات‌ها در مجلسین نمایندگان و سنا و حتی در سرزمین‌های اشغالی با ایجاد شرایطی ویژه برای کنار گذاشتن شخص نتانیاهو به عنوان فردی که در داخل رژیم منفور است، شاخص مهمی در این ارتباط محسوب می‌شود. انتخابات کنگره آمریکا و انتخابات کنست رژیم صهیونیستی در سال ۲۰۲۶، در شرایطی برگزار شد که منطقه غرب آسیا با تحولات بی‌سابقه‌ای در حوزه امنیتی، نظامی، سیاسی و ژئوپلیتیکی روبه‌رو است. تحولات انتخاباتی در آمریکا و رژیم صهیونیستی، نشانه ورود غرب آسیا به مرحله جدیدی از معادلات قدرت است. مرحله‌ای که در آن، بحران مشروعیت و محدودیت‌های سیاسی در واشنگتن و تل‌آویو، در کنار تحولات میدانی منطقه، می‌تواند مسیر تقابل، بازدارندگی و ترتیبات امنیتی آینده را تغییر دهد. نکته مهم این است که نباید انتخابات آمریکا و اسرائیل را صرفا دو رویداد داخلی تلقی کنیم بلکه باید آنها را در چارچوب تاثیر متقابل سیاست داخلی، جنگ‌های منطقه‌ای، آینده مسئله فلسطین، جایگاه ایران و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و تحولات نظام بین‌المللی تحلیل کنیم.
تحولات سیاسی سال ۲۰۲۶ در آمریکا و رژیم صهیونیستی را باید از مهم‌ترین متغیرهای اثرگذار بر آینده منطقه غرب آسیا دانست. انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا در سوم نوامبر و انتخابات کنست اسرائیل در ۲۷ اکتبر، در شرایطی برگزار شدند که منطقه با یکی از پیچیده‌ترین دوره‌های امنیتی و ژئوپلیتیکی خود مواجه است. تداوم بحران فلسطین، جنگ مستقیم آمریکا و اسرائیل علیه ایران، تحولات لبنان و یمن، عراق، سوریه، آینده امنیت خلیج فارس و باب‌المندب و رقابت قدرت‌های منطقه‌ای، همگی عواملی هستند که نتایج این دو انتخابات را از سطح تحولات سیاسی داخلی فراتر می‌برند و به آنها ابعادی راهبردی می‌بخشند.
نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، شکست قابل توجه حزب جمهوری‌خواه و از دست رفتن اکثریت هر دو مجلس نمایندگان و سنا را به همراه داشت. دموکرات‌ها با کسب اکثریت در هر دو مجلس، عملا زمینه شکل‌گیری یک دولت دوپاره را فراهم کردند. وضعیتی که از ابتدای سال ۲۰۲۷، قدرت مانور دونالد ترامپ را در پیشبرد برنامه‌های داخلی و خارجی با محدودیت‌های جدی مواجه خواهد کرد و در کمتر از دو سال آینده جمهوری‌خواهان به احتمال زیاد باید قدرت را به دموکرات‌ها تحویل دهند. یکی از مهم‌ترین عوامل تاثیرگذار بر این شکست، نارضایتی افکار عمومی آمریکا از هزینه‌های اقتصادی و پیامدهای جنگ با ایران بوده است. افزایش قیمت انرژی (بنزین و گازوئیل)، فشارهای اقتصادی (تورم) و نگرانی از گسترش درگیری نظامی، نشان داد که سیاست خارجی و مداخلات نظامی آمریکا در غرب آسیا دیگر نمی‌توانند بدون پرداخت هزینه‌های سیاسی و اجتماعی در داخل این کشور دنبال شوند.
البته نباید پیروزی دموکرات‌ها را به معنای تغییر بنیادین سیاست خارجی آمریکا یا پایان حمایت واشنگتن از اسرائیل تلقی کرد. با این حال، اکثریت جدید کنگره ابزارهای مهمی برای نظارت بر عملکرد دولت، بررسی هزینه‌های نظامی، محدود کردن برخی فروش‌های تسلیحاتی و ایجاد مانع در مسیر تصمیمات دولت در اختیار خواهد داشت. به‌ویژه کنترل سنا بر روند تایید انتصاب‌های مهم و اختیارات نظارتی مجلس نمایندگان می‌تواند فضای تصمیم‌گیری دولت ترامپ را سخت‌تر کند.
بنابراین، مهم‌ترین پیام انتخابات آمریکا برای منطقه، کاهش آزادی عمل سیاسی دولت ترامپ و افزایش هزینه داخلی تداوم سیاست‌های پرتنش نظامی در غرب آسیاست. هرچند رئیس‌جمهور همچنان از اختیارات قابل توجهی در حوزه سیاست خارجی و فرماندهی نیروهای نظامی برخوردار است.
شرایط ویژه غرب آسیا به‌ویژه بعد از شروع جنگ با ایران سبب شد در سرزمین‌های اشغالی نیز انتخابات ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ نتواند به تشکیل یک دولت باثبات منجر شود. حزب لیکود به رهبری بنیامین نتانیاهو با کسب ۲۷ کرسی، همچنان بزرگ‌ترین حزب کنست باقی ماند، اما ائتلاف راست‌گرا و متحدان آن تنها ۵۳ کرسی از مجموع ۱۲۰ کرسی را به دست آوردند. در مقابل، جریان مخالف به رهبری گادی آیزنکوت ۴۸ کرسی کسب کرد و احزاب عرب با ۱۹ کرسی، به یکی از بازیگران تعیین‌کننده در معادلات پارلمانی تبدیل شدند تا جایی که برنده انتخابات را باید اعراب اسرائیلی دانست. این نتایج نشان‌دهنده تداوم شکاف سیاسی و اجتماعی در ساختار رژیم صهیونیستی است. نتانیاهو اگرچه همچنان از پایگاه سیاسی قابل توجهی برخوردار است، اما نتوانسته اکثریت لازم برای تشکیل دولت را حفظ کند. از سوی دیگر، آیزنکوت نیز برای تشکیل کابینه با موانع جدی مواجه است و حتی احتمال برگزاری انتخابات مجدد در صورت شکست تلاش‌های تشکیل دولت وجود دارد.
اهمیت این وضعیت زمانی بیشتر می‌شود که آن را در کنار پیامدهای امنیتی و نظامی تحولات سال‌های اخیر قرار دهیم. مسئله مسئولیت سیاسی و امنیتی حوادث هفتم اکتبر، اختلاف بر سر اصلاحات قضایی، آینده جنگ‌ها و نحوه مواجهه با ایران، از جمله موضوعاتی هستند که شکاف‌های داخلی رژیم صهیونیستی را تشدید کرده‌اند. در واقع، بحران کنست صرفا اختلاف میان احزاب سیاسی نیست؛ بلکه بازتابی از بحران عمیق‌تر در راهبرد امنیتی و ساختار تصمیم‌گیری رژیم صهیونیستی است.
در واقع نتایج انتخابات آمریکا و اسرائیل را باید در ارتباط با یکدیگر تحلیل کرد. از یک سو، دولت ترامپ با کنگره‌ای مواجه خواهد شد که آمادگی بیشتری برای نظارت بر جنگ، هزینه‌های نظامی و حمایت تسلیحاتی از متحدان منطقه‌ای دارد و از سوی دیگر، اسرائیل با پارلمانی روبه‌روست که نه‌تنها اکثریت روشنی برای تشکیل دولت در اختیار هیچ‌یک از دو جریان اصلی آن نیست، بلکه اختلافات داخلی در آن نیز عمیق‌تر شده است و به احتمال قوی منجر به حذف نتانیاهو از قدرت می‌شود.
این همزمانی می‌تواند قدرت هماهنگی راهبردی واشنگتن و تل‌آویو را در برخی پرونده‌های منطقه‌ای تحت تاثیر قرار دهد. البته نباید تصور کرد که این شرایط الزاما به معنای توقف همکاری نظامی و امنیتی دو طرف است. چراکه پیوندهای ساختاری آمریکا و اسرائیل همچنان از پشتوانه سیاسی، اقتصادی و امنیتی برخوردارند. در پرونده ایران، این شرایط می‌تواند فرصت تازه‌ای برای بازنگری در محاسبات طرفین ایجاد کند. تجربه جنگ مستقیم و هزینه‌های اقتصادی و امنیتی آن، به‌ویژه تاثیر بحران بر بازار انرژی و امنیت تنگه هرمز، نشان داده است که گسترش جنگ لزوما به تحقق اهداف راهبردی طرف مهاجم منجر نمی‌شود. در مقابل، ادامه جنگ فرسایشی نیز می‌تواند هزینه‌های فزاینده‌ای برای آمریکا و متحدانش ایجاد کند. کما اینکه امروز تبعات آن را در شورش‌ها و اعتراضات داخلی در کشورهای اروپایی و شرایط ورود سخت به زمستان قابل مشاهده است.
در پایان انتخابات ۲۰۲۶ آمریکا و اسرائیل را باید نشانه‌ای از ورود منطقه غرب آسیا به مرحله‌ای تازه از تحولات سیاسی و راهبردی دانست. شکست جمهوری‌خواهان در کنگره، محدود شدن قدرت مانور ترامپ و بحران تشکیل دولت در اسرائیل، همگی بیانگر افزایش هزینه‌های سیاست‌های تقابلی و نظامی در منطقه هستند.
با این حال، تحولات انتخاباتی به‌تنهایی تضمین‌کننده تغییر سیاست‌های آمریکا یا اسرائیل نخواهند بود. آنچه آینده منطقه را تعیین می‌کند ترکیبی از تحولات داخلی این دو بازیگر، توانمندی و ابتکار عمل قدرت‌های منطقه‌ای، وضعیت میدانی بحران‌ها و اراده ملت‌های منطقه برای تعیین سرنوشت سیاسی و امنیتی خود خواهد بود.
در چنین شرایطی، برای جمهوری اسلامی ایران و سایر کشورهای منطقه، فرصت مهمی برای تقویت همکاری‌های منطقه‌ای، افزایش بازدارندگی، توسعه پیوندهای اقتصادی و شکل‌دهی به یک نظم امنیتی بومی فراهم شده است. نظمی که در آن، امنیت غرب آسیا نه از مسیر مداخله قدرت‌های فرامنطقه‌ای و وابستگی به ائتلاف‌های نظامی خارجی، بلکه بر پایه امنیت دسته جمعی و بومی با تکیه بر منافع مشترک، احترام به حاکمیت ملی و مشارکت واقعی کشورهای منطقه تامین شود. نظمی که در آن ایالات متحده و رژیم صهیونیستی نقشی ندارند.

برچسب‌ها

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
  • نظرات حاوی توهین و هرگونه نسبت ناروا به اشخاص حقیقی و حقوقی منتشر نمی‌شود.
  • نظراتی که غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط با خبر باشد منتشر نمی‌شود.