آگاه: نتایج انتخابات کنست، ساختار سیاسی اسرائیل را در وضعیتی شکننده قرار داده که احتمال شکلگیری یک دولت انتقالی یا تکرار بحرانهای ائتلافی را تقویت کرده است. در تحلیل این فضا، به باور برخی ناظران مسائل منطقه، نتانیاهو که با چالشهای حقوقی و افت محبوبیت داخلی روبهروست، ممکن است تصور کند با توجه به باقی ماندن دو سال از دوره ریاستجمهوری ترامپ، فرصت محدودی در اختیار دارد و برای تغییر زمین بازی، به اقدامات نظامی علیه ایران متوسل شود. با این حال، نکته کلیدی در تحلیل سیاست داخلی تلآویو آن است که برخلاف برخی تصورات رایج، میان ائتلاف حاکم و بلوک مخالفان درباره اصل تقابل با ایران اختلاف بنیادینی وجود ندارد. هر دو اردوگاه بر ضرورت مهار و برخورد سخت با تهران اتفاق نظر دارند و تفاوت آنها تنها در روش اجرا، میزان همراهی با واشنگتن و زمانبندی اقدامات خلاصه میشود.
در ایالات متحده، پیروزی دموکراتها در کنگره موازنه قوا را دگرگون کرده، اما این پرسش مطرح است که آیا این تغییر به معنای مهار کامل ترامپ در سیاست خارجی است؟ بر اساس برخی تحلیلها رئیسجمهوری آمریکا در حوزه سیاست خارجی و موضوعات نظامی از اختیارات گستردهای برخوردار است و حتی در صورت تصویب مصوبات محدودکننده از سوی کنگره، میتواند آنها را وتو کند؛ امری که لغو آن نیازمند اکثریت دوسوم در هر دو مجلس است که دموکراتها در اختیار ندارند. از این منظر، اگر تلآویو برای اقدام نظامی پیشقدم شود، ممکن است دولت ترامپ نیز خود را ناگزیر از حمایت و ورود به درگیری ببیند.
در مقابل، گروهی دیگر بر این باورند که چنین شکستهایی معمولا دولتها را به سمت محاسبهگری بیشتر و پرهیز از ماجراجوییهای بیثباتکننده سوق میدهد. به عنوان نمونه، پس از شکست جمهوریخواهان در سال ۲۰۰۶ و دموکراتها در سالهای ۲۰۱۰ و ۲۰۱۴، دولتهای وقت اهداف کلان خود را تغییر ندادند، اما ناچار شدند هزینه سیاسی اقدامات خود را مدیریت کنند. علاوه بر این، چهرههایی در کابینه و حزب جمهوریخواه که به انتخابات آینده چشم دوختهاند، نسبت به تبعات یک جنگ فرسایشی محتاطتر عمل میکنند.
در منظومه فکری جمهوری اسلامی ایران نیز، مقامات رسمی همواره بر این اصل تاکید داشتهاند که جابهجایی احزاب در آمریکا تغییری در ماهیت سیاستهای واشنگتن ایجاد نمیکند. رهبر شهید انقلاب، آیتالله خامنهای، در بیانیه گام دوم انقلاب و بیانات متعدد خود، از جمله در دیدار با اقشار مختلف مردم و مسئولان نظام، بارها تصریح کردند که تکیه بر تغییرات سیاسی داخلی در آمریکا خطایی راهبردی است و ایران نباید برنامههای خود را به تغییر دولتها یا مجالس در واشنگتن گره بزند.
آرایش نیروها در دولت آمریکا نشان میدهد که واشنگتن در برابر سه گزینه متفاوت قرار دارد که هر یک از سوی طیفی در ساختار قدرت دنبال میشود. برخی چهرههای تندرو در دستگاه نظامی آمریکا و نخستوزیر اسرائیل بر این باورند که تداوم فشار نظامی میتواند امتیازات بیشتری به همراه آورد؛ اما بسیاری از کارشناسان هشدار میدهند که گسترش دامنه درگیری، هزینههای سنگینی به آمریکا تحمیل خواهد کرد و به سرنگونی یا تسلیم ایران نمیانجامد. طیفی دیگر از مقامات اقتصادی و امنیتی واشنگتن معتقدند به جای درگیری مستقیم نظامی، باید با ترکیبی از تحریمهای شدید، فشار حداکثری و کنترل بازار انرژی برای مهار قیمت نفت و تبعات تورمی جنگ، اقتصاد ایران را در تنگنا نگه داشت تا پیامدهای سیاسی داخلی در آمریکا نیز مهار شود. همچنین، گروهی دیگر در حلقه نزدیکان ترامپ بر این نظرند که اقدامات نظامی به سقف دستاوردهای خود رسیده و بهترین راه برای خروج از بنبست، طراحی یک عقبنشینی کمهزینه در قالب یک توافق ظاهری است تا بدون پرداخت بهای واقعی، به عنوان یک دستاورد دیپلماتیک به افکار عمومی آمریکا عرضه شود.
در چنین فضای پیچیدهای، سیاستورزان و نیروهای دفاعی ایران نیازمند ترکیبی از هوشیاری میدانی و ابتکار سیاسی هستند. نخست آنکه با توجه به وضعیت شکننده نتانیاهو در دولت انتقالی و فشارهای داخلی بر ترامپ، احتمال دست زدن آنها به یک اقدام ماجراجویانه برای فرار به جلو منتفی نیست؛ بنابراین، نیروهای مسلح باید در بالاترین سطح از آمادگی دفاعی و بازدارندگی برای پاسخ قاطع و پیشدستانه قرار داشته باشند.
دوم آنکه شکاف میان کاخ سفید و کنگره در واشنگتن و بنبست سیاسی در تلآویو، فرصتی مغتنم برای دستگاه دیپلماسی کشور فراهم میکند تا با رایزنیهای منطقهای و بینالمللی، دستاوردهای میدانی را تثبیت کرده و اجماعسازی علیه ایران را خنثی سازد؛ مشروط بر آنکه این تحرک دیپلماتیک با توهم کاهش تهدید یا خوشبینی به تغییر ماهیت طرف مقابل همراه نشود.
سوم، در حوزه روایتگری و جهاد تبیین، رسانه رسمی و نخبگان فکری باید دو پیام روشن را به جامعه مخابره کنند: نخست اینکه بنبستهای سیاسی در واشنگتن و تلآویو نشانه فرسایش قدرت طرف مقابل در برابر ایستادگی ملت ایران است و دوم اینکه تداوم امنیت و پیشرفت کشور نه در گرو نتایج انتخابات بیگانگان، بلکه در گرو حفظ انسجام ملی، تقویت توان داخلی و عقلانیت راهبردی است.
۲۸ آبان ۱۴۰۵ - ۱۰:۵۳
کد مطلب: ۲۷٬۱۵۹
تقابل محاسبات در بزنگاه انتخاباتی واشنگتن و تلآویو
سایه تردید بر سر غرب
دکتر مریم جهانگیر ـ آگاه مسائل بین الملل
در کمتر از یک هفته، دو رخداد انتخاباتی در ایالات متحده آمریکا و سرزمینهای اشغالی فلسطین، فضای سیاسی و امنیتی منطقه را با پرسشهای تازهای روبهرو کرده است. در سرزمینهای اشغالی، نتایج انتخابات کنست نشان میدهد که ائتلاف به رهبری بنیامین نتانیاهو و بلوک مخالفان او، هیچ یک نتوانستهاند به حدنصاب لازم برای تشکیل دولت دست یابند. همزمان در واشنگتن، حزب دموکرات توانست با پیروزی در انتخابات میاندورهای، کنترل هر دو مجلس نمایندگان و سنا را از جمهوریخواهان پس بگیرد؛ رخدادی که البته قابل پیشبینی بود.
نظر شما