عاشورا
-
روایتی از میلاد محدث والامقام و سفیر امامان در ری
سیدِ کریم
در هیاهوی پایتخت، آنجا که دود و دم مدرنیته راه نفس را بند میآورد، قطعهای از بهشت در جنوب تهران، قرنهاست که مأمن دلشکستگان و پناهگاه بیقراران است. حضرت عبدالعظیم حسنی (ع)، ملقب به «سیدالکریم»، تنها یک امامزاده در میان هزاران بقعه متبرکه ایران نیست؛ او سفیر ولایت، محدثی عالیقدر و فقیهی است که حضورش در خاک ری، جغرافیای معنوی این سرزمین را تغییر داد.
-
مروری بر کتاب «عروسهای بینشان» در آستانه هفته دفاع مقدس
قرار بود یک عمر کنار هم باشند، اما جنگ مهلتشان نداد
در آستانه هفته دفاع مقدس، خوب است سراغ زنانی برویم که سهمشان از زندگی مشترک، کوتاهتر از چیزی بوده که فکر میکردیم؛ زنانی که قرار بود خانه بسازند، روزهای معمولی زندگی را تجربه کنند، برای آینده برنامه بریزند و کنار همسرشان سالها زندگی کنند، اما جنگ همه این تصویرها را ناتمام گذاشت. زنانی که معمولا نامشان در سایه روایتهای بزرگ دفاع مقدس قرار گرفته است؛ زنانی که جنگ برایشان فقط صدای گلوله و خبرهای جبهه نبود، بلکه گاهی به معنای خانهای بود که هنوز چیده نشده، جهیزیهای که هنوز از زیر پارچه بیرون نیامده و زندگی مشترکی بود که فرصت نکرد شکل بگیرد.
-
بازخوانی ناگفتههای پیچیدهترین مانور راهبردی تاریخ اسلام
هندسه آتشبس
تاریخ همواره تمایل عجیبی به جاودانهسازی هیاهوها دارد؛ غرش شمشیرها، گردوغبار میدانهای نبرد و طنین رجزهای حماسی، بسیار سادهتر و جذابتر از محاسبات پیچیده و عقلانی اتاقهای فکر ثبت میشوند. درست به همین دلیل، یکی از درخشانترین و در عین حال مظلومترین کنشهای سیاسی و راهبردی قرن نخست هجری، قرنها زیر آوار قضاوتهای سطحی، عواطف هیجانزده و روایتهای تحریفشده پنهان ماند.
-
روایتی ناگفته از معمار ناشناخته انقلاب اسلامی
صدای ناشنیده بهشتی
مرضیه کیان، خبرنگار: پاییز سال ۱۳۵۷ با گامهای سنگین و ملتهب تاریخ به روزهای سرنوشتساز عاشورا رسیده بود. پایتخت در تسخیر موج خروشانی از انسانهایی قرار داشت که خیابانهای خاکستری را به رودی از اراده بدل کرده بودند. مقصد، میدان شهیاد بود؛ نمادی از معماری مدرن پهلوی که در بیستم آذر همان سال به صحنه بزرگترین همهپرسی خیابانی قرن تبدیل شد. در میان بهت ناظران بینالمللی و لرزه بر اندام ساختار حاکم، صدایی با طمأنینهای غریب و ادبیاتی حقوقی و استوار از بلندگوها برخاست. مردی که پشت تریبون قرار گرفت، بیانیهای ۱۷ مادهای را بند به بند قرائت کرد و از عمق جان صدها هزار نفر «صحیح است» گرفت؛ متنی که تیر خلاص را بر پیکره سلطنت نشاند. او سیدمحمد بهشتی بود؛ مردی که تاریخ رسمی اغلب تصویرش را در چارچوب چند قضاوت اداری یا تصاویر روزهای پس از پیروزی خلاصه کرده، اما لایههای عمیق زیست فکری و ناگفتههای شخصیتش زیر غبار زمان مکتوم مانده است.
-
همپای هجرت
مرضیه کیان، خبرنگار: کاروان غریب مدینه وقتی پس از طی فرسنگها راه پرخطر، در بیستوسوم ربیعالاول به خاک قم رسید، تاریخ در برابر یکی از عمیقترین و نابترین تجلیهای پیوند خواهر و برادری زانو زد. بانویی که برای پیوستن به برادر و ولی زمانه خویش، رنج هجرت از دیار مألوف را به جان خرید، در مسیر حق از پای ننشست و با گامهای استوار، جغرافیای ایمان را در فلات ایران بازتعریف کرد.
-
روایتی از زیست شیخ نخودکی در سالروز درگذشت این عارف نامدار
سالک گرهگشا
مرضیه کیان، خبرنگار: باد خنک سحرگاهی، صحن عتیق را دور میزند و عطر گلاب و اسفند را میان زائران دلشکسته پخش میکند. در گوشهای از این آستان ملکوتی، مردی آرام خفته که نامش بیش از نیم قرن با گرهگشایی، کرامت و سلوک ناب شیعی پیوند خورده است. شیخ حسنعلی اصفهانی، مشهور به شیخ نخودکی، فراتر از یک نام در کتب ادعیه و روایتهای کرامتگونه، حقیقتی جاری در زیست معنوی مردم این مرزوبوم است.
-
چرا هیچ آزادهای از زندانهای بعث فرار نکرد؟
رسالت اسارت
مرضیه کیان، خبرنگار: ۲۶ مرداد سال ۱۳۶۹، مرز خسروی شاهد یکی از احساسیترین و باشکوهترین لحظات تاریخ معاصر ایران بود. اتوبوسهای سفیدرنگ، حامل آزادگانی بودند که پس از سالها اسارت در زندانهای رژیم بعث، قدم بر خاک پاک میهن میگذاشتند. بوسه بر خاک، اشکهای شوق و آغوشهای بیقرار، تنها قابهای ظاهری این بازگشت حماسی بودند. اما در پس این چهرههای تکیده و موهای سپیدشده، رازی شگرف نهفته است که معادلات جنگ و اسارت را در سراسر جهان بر هم میزند.
-
-
قصههای ناگفته در دل حماسه ۲۴ میلیونی اربعین
سمفونی روایتهای نانوشته عشق
مرضیه کیان، خبرنگار: آخرین روزهای ماه صفر است. پرچمهای سیاه از سردر خانهها و خیابانها پایین کشیده میشود و خیمههای عزای حسینی را جمع میکنند. تقویمها ورق خوردند و روزمرگی، با تمام وزن سنگینش، دوباره روی شانههای شهر میافتد. اما برای جماعتی که طعم مسیر اربعین را چشیدهاند، زندگی این مدلی ادامه دارد؛ در امتداد یک راه بیپایان. اربعین، تنها یک نقطه در تقویم نیست، یک جریان ممتد از خونخواهی و جنون عاشقانه است که در رگهای تاریخ میتپد.
-
وزیر امور خارجه:
فعلا شروع مجدد مذاکرات با آمریکا ممکن نیست
سیدعباس عراقچی، وزیر خارجه در حاشیه رویداد «محرم و عاشورا در آینه اسناد وزارت امور خارجه» که روز یکشنبه ۱۸ مرداد به همت مرکز مطالعات سیاسی و بینالمللی وزارت امور خارجه برگزار شد، در پاسخ به پرسش خبرنگاران درباره آخرین وضعیت مذاکرات ایران و ایالات متحده گفت: در حال حاضر مذاکرهای با آمریکا نداریم، تبادل پیام از طریق واسطهها صورت میگیرد اما اسم این روند مذاکره نیست.
-
تحلیلی از واقعه عاشورا با نگاهی به کتاب «اربعین در فرهنگ شیعه»
راز ماندگاری جریان کربلا
حضرت سیدالشهدا (ع) قبل از خلق حادثه عاشورا یک امام بود، امام معصوم و ارزش تاریخ عاشورا به حضور یک امام معصوم در آن است، نه یک فرد عادی ولو اینکه به هر مرتبه از مراتب علم و تقوا و تقرب رسیده باشد.
-
-
«بزرگترین دختر عالم»
روایتی ادبی از زندگی حضرت رقیه (س)
کتاب «بزرگترین دختر عالم» نوشته سیدمهدی شجاعی، با نثری ادبی و داستانی، بخشی از زندگی حضرت رقیه (س)، دختر خردسال امام حسین (ع) و رنجهای او پس از واقعه عاشورا را روایت میکند.
-
رسانه بیهمتای شیعیان
میان نخلستانهای مجاور فرات و به دور از هیاهوی جهان مدرن، جادهای امتداد یافته است که اگر مقصد نهایی آن کربلا باشد، به زعم میلیونها مسافرش، زیباترین و رازآلودترین مسیر جهان است. گردهمایی اربعین امروز دیگر تنها یک رویداد تقویمی یا آیینی محدود به یک جغرافیای خاص نیست؛ بلکه یک رستاخیز عظیم انسانی و یک جنبش بیبدیل شیعی است که ریشههای آن تا خاکستر خیمههای سال ۶۱ هجری قمری امتداد دارد.
-
پیوند ناگسستنی دو ملت در مسیر مقاومت اسلامی؛ خونشریکی فراتر از مرزها
دجله و کارون در یک سنگر
مرضیه کیان، خبرنگار: سالهاست که تقویم پیوندهای ایران و عراق با روزهای پرشور اربعین حسینی کوک میشود؛ روزهایی که مرزهای جغرافیایی در زیر گامهای میلیونها زائر رنگ میبازد و موکبها به نماد مهماننوازی و برادری تبدیل میشوند. اما تحولات اخیر خاورمیانه و طوفان حوادثی که منطقه را درنوردید، نشان داد که ریشههای این همبستگی بسیار عمیقتر از مناسک مذهبی سالانه است.
-
ارکستر سمفونیک تهران خسوف را روی صحنه میبرد
روایتی موسیقایی از حماسه عاشورا
ارکستر سمفونیک تهران در تازهترین اجرای خود، اثر ماندگار «خسوف» ساخته محمدسعید شریفیان را با رهبری مهمان آرش امینی و همراهی گروه کر به رهبری بهرنگ شگرفکار، طی دو شب در تالار وحدت اجرا میکند؛ اثری که با الهام از حماسه عاشورا، روایتی موسیقایی از مفاهیم ایثار، آزادگی و حقیقتطلبی را پیش روی مخاطبان قرار میدهد.
-
از آیین زیارت تا افق تمدن امت
راز ماندگاری
زهرا بهرامی، پژوهشگر: اربعین صرفا یک مناسک عبادی یا حتی بزرگترین اجتماع انسانی جهان نیست؛ بلکه تجلی «عقلانیت تمدنی» است؛ عقلانیتی که میکوشد انسان را از فردگرایی مدرن به مسئولیتپذیری ایمانی بازگرداند. در این چارچوب، پیادهروی اربعین نه یک رویداد سالانه، بلکه فرآیندی تاریخی برای بازسازی هویت امت اسلامی است؛ فرآیندی که سیاست را با معنویت، فرهنگ را با مقاومت و ایمان را با کنش اجتماعی درهم میآمیزد.
-
اربعین، تشییع و تمدنسازی
از کربلا تا افق امت واحد
مهدی جعفری، پژوهشگر: اگر بخواهیم پیادهروی اربعین را فقط یک آیین سوگ یا یک اجتماع پرشمار بدانیم، از فهم حقیقت آن بازماندهایم. اربعین در منظومه فکری انقلاب اسلامی، امتداد همان سنت قرآنی «مقاومت در برابر طاغوت» است؛ سنتی که خداوند در آن میفرماید: «فَمَن یَکْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَیُؤْمِن بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَکَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَی» (بقره: ۲۵۶). یعنی ایمان راستین، با نفی طاغوت آغاز میشود. از همین روست که اربعین فقط عزاداری برای گذشته نیست، بلکه تمرین رهایی از بندگی قدرتهای پوشالی است؛ همان قدرتهایی که قرآن از آنان با تعبیر «أَئِمَّةً یَدْعُونَ إِلَی النَّارِ» (قصص: ۴۱) یاد میکند.
-
از حماسه عاشورا تا افق تمدن نوین امت اسلامی
یک «الگوی اجتماعی» نوین
فاطمه پروازی، پژوهشگر:اربعین حسینی در جهان امروز، دیگر صرفا یک مناسک مذهبی و یک حرکت آیینی محدود به جغرافیای شیعه نیست؛ بلکه به پدیدهای تمدنی تبدیل شده است که میلیونها انسان را با وجود تفاوتهای قومی، ملی و زبانی، در یک مسیر مشترک گردهم میآورد. آنچه در مسیر نجف تا کربلا رخ میدهد، تنها حرکت جسمها به سوی یک مقصد نیست؛ بلکه حرکت دلها، اندیشهها و ارادههای انسانی به سوی یک آرمان تاریخی است: عدالت، کرامت و نفی ظلم.
-
لحظه تبدیل فداکاری به قدرت تاریخی
فراتر از یک آیین
خطای رایج در تحلیل اربعین این است که آن را صرفا در حد یک مناسک بزرگ سوگواری یا یک اجتماع کمنظیر دینی بفهمیم. این نگاه، هرچند در ظاهر محترمانه است، اما هنوز به عمق مسئله نرسیده؛ چون اربعین را در سطح رخداد میبیند، نه در تراز منطق تاریخی. اربعین اگر فقط یک آیین بود، عظمتش در عدد زائران و شکوه صحنهها خلاصه میشد؛ حال آنکه اهمیت حقیقی آن در این است که یک حقیقت تاریخی را از خطر فراموشی، تحریف و انزوا نجات میدهد و آن را به نیرویی زنده در متن جامعه تبدیل میکند. به بیان روشنتر، اگر عاشورا لحظه تولید حقیقت با فداکاری است، اربعین لحظه امتداد آن حقیقت در تاریخ از طریق تبیین است.
-
وقتی مادران، خانواده را تا کربلا میبرند
اربعین، مدرسهای برای خانواده
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: هنوز آفتاب کاملا بالا نیامده است. نسیم کمجانی میان ستونهای مسیر نجف تا کربلا میپیچد و زائران، پیش از آنکه گرمای ظهر از راه برسد، قدمهایشان را تندتر میکنند. بعضی ذکر میگویند، بعضی آرام با هم حرف میزنند و بعضی فقط سکوت کردهاند و راه میروند.
-
در امتداد خطبههای زینبی؛ تحلیلی بر کتاب «اهالی اینجا»
روایت بغضها، تاولها و زنان خادم در خیمهگاه کربلا
کتاب «اهالی اینجا» اثری مستند و داستانی به قلم زهرا آقازاده است که روزنوشتهای بخش بانوان موکب حضرت فاطمه معصومه (س) در کربلای معلی را روایت میکند. این اثر که محصول همراهی مستندنگارانه نویسنده با کاروان خادمان در اربعین سال ۱۳۹۸ است، تلاشهای شبانهروزی زنان خادم برای خدمترسانی به زائران حسینی را با نثری عاطفی و گیرا به تصویر میکشد. اثری که در اندوه کرونایی سال ۱۳۹۹ رونمایی شد تا مرهمی بر دلهای بیقرار و جامانده از حماسه پیادهروی اربعین باشد.
-
روایت بانویی که زیارت را با خادمی معنا کرد
خدمت به رنگ مادری
مینا یاری، خبرنگار گروه جامعه: در مسیر نجف تا کربلا، هزاران نفر حضور دارند که تنها زائر نیستند؛ برخی آمدهاند تا بار دیگران را سبکتر کنند. در میان آنان، زنان سهمی پررنگ در خدمترسانی، همراهی خانوادهها و ایجاد آرامش برای زائران دارند.
-
برپایی موکب تخصصی مادر و نوزاد در عمود ۷۰۷
منطقه فرهنگی و گردشگری عباسآباد با مشارکت شهرداری تهران، امسال با موکب ویژه مادر و نوزاد با عنوان «علیابن موسیالرضا (ع)» در عمود ۷۰۷ آماده میزبانی از زائران اربعین است.
-
روایتی از اسراف برخی زائران در مسیر پیادهروی اربعین
نذری، دورریختنی نیست
هنوز بخار برنج تازه پخت از ظرف بلند میشود. جوان عراقی، با پیشبندی که از شدت کار خیس عرق شده، ظرف را با هر دو دست به زائر میدهد. لبخندی میزند که خستگی چند ساعت ایستادن کنار دیگهای داغ را پنهان کرده است و آرام میگوید: «هله بالزوار... هله هله»
-
تیمور کوشکی، گوینده رادیو اربعین:
رادیو اربعین، رسانهای دلی و برخاسته از فرهنگ مقاومت است
تیمور کوشکی، گوینده رادیو اربعین، با اشاره به تفاوت الگوهای فرهنگی رسانههای غربی و رسانه اربعین اظهار کرد: در حالی که بسیاری از رسانههای غربی بر پایه الگوهای سرمایهداری فعالیت میکنند، رسانه جهانی اربعین از مفاهیمی مانند مقاومت، ایثار، شهامت و شهادت الهام میگیرد.
-
زنان ایرانی؛ از پشتیبانی جبههها تا میدانداری امروز
در تار و پود مقاومت
مرضیه کیان، خبرنگار: تاریخ مقاومت در هر سرزمینی، همواره دو روی یک سکه است؛ یک روی آن، صدای مهیب خمپارهها، بوی باروت، خاکریزهای درهم کوبیده شده و مردانی است که در خطوط مقدم جان بر کف گرفتهاند، اما روی دیگر این سکه، که اغلب در هیاهوی تاریخنگاریهای رسمی کمرنگتر دیده میشود، جهانی خاموش اما به شدت تپنده است؛ جهان زنانی که بار سنگین و جانکاه جنگ و بحران را بر شانههای صبور خود کشیدند. تاریخ مقاومت ایران تنها در میدانهای نبرد نوشته نشده است، بلکه بخش عظیمی از این حماسه در مطبخها، رختشویخانههای بیمارستانهای صحرایی، مساجد محلهها و در دل شبهای سرد بیداری رقم خورده است.
-
تبار کلماتی که تاریخ را تکان دادند
منبر، نهادی برای ساختن جان
مرضیه کیان، خبرنگار: منبر تنها یک تکه چوب تراشخورده نیست که در گوشهای از مسجد خاک بخورد؛ منبر تریبونی است که نبض تپنده جامعه را در دست میگیرد، درد را میشناسد، درمان را تجویز میکند و گاه چنان با حقیقت عجین میشود که ساختار مصلحتسنج سیاست را به چالش میکشد.
-
تاملی بر نسبت زبان، تصویر و مخاطب در روایتهای مذهبی کودکان
محرابهای کاغذی و فیلسوفان کوچک
ادبیات دینی کودک، فراتر از یک ژانر ساده آموزشی، بستر پویایی است که در آن امر قدسی با جهان صمیمی، عاطفی و بیواسطه کودکی پیوند میخورد. برخلاف تصور سنتی که این حوزه را فقط قالبی برای انتقال مستقیم گزارههای اخلاقی و احکام شرعی میداند، حقیقت این قلمرو در تربیت فطری، پرورش حس زیباییشناختی و بارور کردن تفکر خلاق خردسالان نهفته است.